Pesach: Bevrijding?

Pesach - Dina-Perla de Winter

IJzersterke tradities met Pesach is één ding. Iets anders is het om deze aan spirituele en persoonlijke groei te koppelen.

Steevast krijg ik het benauwd als ik het woord Pesach hoor. Waarschijnlijk komt dat omdat ik mij de overdreven schoonmaak van in mijn kindertijd, de ‘ombouw’ van de keuken en slaafse jacht op chameets in huis, nog altijd voor de geest kan halen. Waar gaat dit over als Pesach voor bevrijding zou moeten staan, dacht ik toen vaak?

Jaar in jaar uit zitten velen van ons immers – soms uitgeblust van het boenen – aan een seidertafel en spreken over de uittocht uit Egypte alsof we zelf de herinneringen ophalen: “met twee loodzware backpacks, een krijsend kind aan mijn hand, knikkende knieën en zand in mijn slippers, liep ik zo tussen vastgezette muren van zeewater door. Maar man, nooit eerder heb ik mij dusdanig volledig vrij gevoeld.” “Oh echt? En dat water woelde niet meer? Hoe was dat dan?” Juist. Overigens komt de dialoog niet uit de schriftelijke versie van de Hagada. Pijn, een leider, tien plagen, spullen inpakken, matses, wegwezen en uiteindelijk persistentie gepaard met vrijheid.

Dina-Perla-de-Winter

Dina-Perla de Winter is verteller, vertaler, consultant en veranderaanvoerster. De schrijfster houdt zich bezig met thema’s als female empowerment, emancipatie, diversiteit, bedrijfskunde en media.

IJzersterke tradities met Pesach is één ding. Iets anders is het om deze aan spirituele en persoonlijke groei te koppelen. Daarom een gedachte: wat van binnen is, moet zich van buiten realiseren. Er zou geen discrepantie tussen beiden moeten bestaan. De drijfveer om wat dan ook te ondernemen of te veranderen, komt vanuit het innerlijk van de mens. Oftewel, werk op persoonlijk vlak wordt in de maatschappij en onder mensen tastbaar. Slavernij van binnen bijvoorbeeld, uit zich in slavendienst van buiten. Vandaag de dag is volledige vrijheid voor velen nog steeds een groot streven. Wat dat inhoudt, is voor iedereen verschillend en kan in diverse levensfases andere vormen aannemen. Hoe dan ook, volgens dit idee wordt de vraag naar volledige vrijheid eerst van binnenuit kenbaar gemaakt, zodat de mens daarna te weten komt wat hij of zij stap voor stap kan doen.

Egypte zou in dit kader symbool kunnen staan voor een omgeving waar benauwdheid zegeviert, met lijden als bijkomstigheid. Zelfs een omgeving waar er aan de geestelijke levenskracht wordt getornd en door duistere krachten misstanden worden gepleegd. Intern moet de mens overtuigd zijn dat hij of zij meer waard is dan (Egyptisch) slaaf zijn en stellig weten dat dat niet zijn of haar levensweg is. In de maatschappij wordt dit vervolgens weerspiegeld, waarbij duidelijk wordt dat zo’n – op z’n minst statisch te noemen – omgeving niet meer past. Chameets zou symbool kunnen staan voor het prille, opgebouwde ego dat in eerste instantie nodig is om inwendig tot deze realisatie te komen en verzet te tonen. Ook voor verstorende elementen uit de eerdere versie van die persoon, die geen doel meer dienen en vrijheid juist in de weg zitten. De uittocht zou symbool kunnen staan voor volledige bevrijding, in de zin van niet aan tijd gebonden en ook niet tijdelijk. Langs de oude weg naar die omgeving terugkeren, is nutteloos. De zee zou symbool kunnen staan voor over the top gebeurtenissen, waarin de mens voor het eerst vrijheid ervaart – de zoetste vorm.

De traditie om met Pesach bij het thema bevrijding stil te staan, wordt pas echt krachtig als de trappen naar vrijheid vanuit het hier en nu worden ervaren. Persoonlijke kwesties zorgen dus voor herkenning en de seider voor aanwijzingen. En de schoonmaak uit mijn kindertijd? Slechts een schim is die ten opzichte van de gehaaste voorbereiding en plezierige viering anno 2017. Tijd voor een ander onderbuikgevoel bij het woord Pesach, misschien wel één van behoud en uithouding. Bovendien is de (matse-) week zo om en zijn we er weer voor een jaar van bevrijd.

Reacties