De pro-nazistische regering van Roemenie was tijdens de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk voor de dood van zeker een half miljoen joden en tienduizenden zigeuners – veel meer dan tot dusverre werd aangenomen. Tot vorig jaar heeft de Roemeense regering betrokkenheid bij de holocaust altijd ontkend.
Dat staat in het eindrapport van een internationale commissie onder leiding van Nobelprijswinnaar Elie Wiesel.
Iliescu zei na de in ontvangstname van het 400 pagina’s dikke
eindrapport van de 33 leden tellende commissie dat de Roemeense
regering de bevindingen van de historici zal accepteren en “in naam van
de Roemeense staat” de “volledige verantwoordelijkheid voor de
wandaden” op zich zal nemen. Hij verklaarde ook dat zijn regering
de bevolking de komende jaren op de hoogte zal brengen van de misdaden
door het bewind van de toenmalige pro-nazi heerser, maarschalk Ion
Antonescu.
Iliescu zelf vormde eind vorig jaar de commissie, die wordt geleid door
de in Roemenie geboren Nobelprijswinnaar Elie Wiesel, zelf overlevende
van de holocaust. Tientallen jaren lang is de Roemeense
verantwoordelijkheid voor de massamoord op joden en Roma in Roemenie
gebagatelliseerd. Vorig jaar beweerde een Roemeense minister nog dat op
het grondgebied van Roemenie geen holocaust had plaatsgevonden, waarbij
hij buiten beschouwing liet dat Roemenen op bezet grondgebied van
andere landen wel hadden meegedaan aan de massavernietiging van joden.
Iliescu reageerde: “De tragische episode van de holocaust is te lang
genegeerd, zowel door het communistische regime als daarna.”
De commissie concludeert dat tussen 280.000 en 380.000 Roemeense en
Oekraiense joden door de Roemeense bewind, dat tijdens de Tweede
Wereldoorlog bondgenoot van Adolf Hitler was, zijn vermoord in Roemenie
en in gebieden onder Roemeense controle. Daarnaast zijn 135.000
Roemeense joden uit het deels door Hongarije en deels door Roemenie
beheerste Transsylvanie en 5.000 buiten Roemenie levende joden vermoord
en werden 11.000 Roemeense Roma vermoord. Tot dusverre werd gesteld dat
niet meer dan 250.000 Roemeense joden slachtoffer werden van de
holocaust.
Het rapport stelt ook duidelijk dat de toenmalige ‘sterke man’ Ion
Antonescu leiding heeft gegeven aan de vernietiging van de joodse
gemeenschap. Antonescu, in 1946 geexecuteerd, heeft voor veel Roememen
nog steeds een heldenstatus. Voor hem zijn na 1989 standbeelden
opgericht – ze werden pas vernietigd toen Roemenie in 2002 het gebruik
van fascistische, racistische of xenofobe symbolen verbood.
Voor de Tweede Wereldoorlog woonden er in Roemenie ongeveer 760.000
joden. Nu zijn dat er nog slechts zo’n zesduizend. Een groot deel van
de joden die de oorlog overleefden is geemigreerd naar Israël.
