Geen verrassing, want de peilingen hadden had zeer exact voorspeld, de meteorische gang van Shinui van Joseef Tommi Lapid is ongeevenaard, gaf kleur aan deze saaie verkiezingen, maar is zeer problematisch om een aantal redenen. De vergelijking met Fortuyn dringt zich automatisch op.
De partij ?Shinui? (?verandering?) was 26 maanden geleden een zielig
afsplitsinkje van Merets, met Poraz aan het hoofd. De journalist Lapid,
scherp van tong, geestig, intelligent en populair, sloot zich aan,
kreeg direct de positie van lijsttrekker aangeboden, en met de
verkiezingen van enkele weken later werd er een succes van zes zetels
(ipv 1 tot dan toe) geboekt. Het vlaggeschip van de partij werd de
strijd tegen de charedim. Bij de verkiezingen van de afgelopen week had
Shinui meer tijd voor de propaganda, en behaalde 15 zetels in de
Knesset (evenredig met 19 zetels in de Tweede Kamer). Ook nu was het
belangrijkste item van deze partij bovengenoemde strijd. Let wel, niet
tegen de religie op zich, maar tegen de Staatsfinanciering van de
gelovigen, en tegen de wetten met een religieus karakter. Een aantal
belangrijke vragen dienen hier gesteld te worden, onder andere:
Eerste vraag: als ruim vierhonderduizend mensen stemmen op een man
waarvan niemand weet wat zijn mening is over de zaken waar de andere
partijen zich te sappel over maken (Palestijnen, Jeroesjalajim etc),
kan het dan zijn dat die andere partijen een beetje vervreemd zijn van
het volk, en maar doorzeuren over zaken die in feite ver van het bed
van de gemiddelde burger staan? Het kan ook zijn dat het verschil
tussen Likud en Avoda in de die zaken zo klein is geworden, dat ook
voor mensen die dat nog wel belangrijk vinden, het niet meer uitmaakt
wat men stemt, en kan er nu gekozen worden op iemand met een nieuw
geluid.
Tweede vraag: hoe hebben de charedim zich Lapid op hun hals gehaald?
Wat heeft deze haat gevoed? Er is een artikeltje aan gewijd in een
vooraanstaand charedi weekblad, maar de toon was verongelijkt,
zelfingenomen, zonder analytische pretenties. En ook: waarom hebben de
charedim geen “tegengas” gegeven, maar alles over hun heen laten komen?
Hebben ze geen PR mensen? Is hun Ivrit misschien stotterend? Hebben ze
de electorale kracht van Lapid onderschat? Is het het “G’d zal ons
helpen”-syndroom?
Derde vraag: als je een gemiddelde Shinui-stemmer vraagt waarom hij dat
deed, en je vraagt een tikkeltje door, merk je dat het gros van de
stemmers geen enkel exact idee heeft over zaken waar Shinui zich hard
voor maakt. Hoeveel procent van het Staatsbudget gaat “weg” aan de
jeshivot? Hoeveel dagen minder zou je herhalings-oefeningen in het
leger doen, als de charedim het leger in zouden gaan? Ook antwoorden op
eenvoudiger vragen, als “hoeveel betaalt een gemiddelde charedi voor de
school van zijn kinderen (in tegenstelling tot de rest van de
bevolging, die genieten van gratis leerplicht)” weet men niet. Het is
een gevoelskwestie, het lijkt op vreemdelingenhaat, en daar heeft Lapid
enorm op ingespeeld.
Maar het gaat geen eenzijdig feest worden voor Lapid. Hij zegt dat het
“chiloniut” ? het secularisme, niet een beweging is die slechts gevoed
wordt door “wij zijn NIET religieus”, maar dat het een eigen boodschap
heeft: het ongeloof uit principe. Dat betekent, dat een chiloni
ideologische beweging zich eindelijk rekenschap zal moeten geven van de
vraag: ?wat willen wij dat het Joodse karakter van de Staat inhoudt??
We zijn benieuwd!
Dani Evers werd geboren in Amsterdam. Na zijn middelbare school ging
hij naar Israël, waar hij o.a. psychologie en computerwetenschappen
studeerde. Evers woont met zijn gezin op de Westbank, in de kleine
gemeenschap Yakir.
