In Netwerk van 19 april 2004 een portret van de ‘nucleaire klokkenluider’ voorafgegaan door een reportage over Vanunu’s mogelijke vrijlating, aanstaande woensdag, na een gevangenschap van 18 jaar.
Netwerk (19 april 2004, Ned. 1, 20.30u) volgt de ontwikkelingen rondom
de mogelijke vrijlating van de man die de wereld wilde waarschuwen voor
de ontwikkeling van een atoombom in Israël: Mordechai Vanunu.
Van over de hele wereld komen sympathisanten naar Israël om hem op te
vangen. Onduidelijk is of Vanunu woensdag echt vrij zal zijn of dat
Israël allerlei voorwaarden aan zijn vrijlating stelt.
De Israëlische nucleair technicus zegt dat hij de wereld wildevertellen
wat er gebeurde. “Dat is geen verraad, het is openheid.”
Achttien jaar lang zat hij vast omdat hij foto?s maakte van de geheime
fabriek waar hij werkte. Portret van de man die de nucleaire geheimen
van Israël openbaarde.
Vanunu groeide op in Marokko, in een joodse familie met elf kinderen.
Toen hij negen jaar was (1963) verhuisden zijn ouders naar Israël.
Vanaf zijn zeventiende vervulde hij zijn dienstplicht bij het
Israëlische leger.
Vervolgens ging Vanunu aan het werk bij het ?nucleaire
onderzoekscentrum? van Dimona, in de Negev-woestijn. In het centrum
werd in het geheim gewerkt aan atoomwapens. Na een tijd realiseerde
Mordechai zich dat hij meewerkte aan het atoomprogramma van zijn land:
Israël bezat in het geheim honderden kernwapens.
Hij besloot om het programma openbaar te maken: in 1985 fotografeerde
hij de fabriek om zijn verhaal te staven. Eerst deed hij nog niets met
zijn geheim – hij vertrok naar Azië. Een jaar later bekeerde hij zich
in Australië tot het christendom. Op dat moment kwam de Britse krant
?Sunday Times? achter het verhaal van de nucleaire technicus.
De Sunday Times haalde Vanunu naar Engeland en onderwierp zijn verhaal
en zijn foto?s aan een grondig onderzoek. Op 5 oktober 1986 werd
Vanunu?s verhaal gepubliceerd onder de titel ?Ontrafeld: de geheimen
van Israëls nucleaire arsenaal?. Het verhaal wekte over de hele wereld
verbazing en ontzetting. Vanunu zelf maakte dit echter niet bewust meer
mee.
Israëlische agenten hadden hem namelijk eind september van Londen naar
Rome gelokt. Op 30 september werd hij tijdens een afspraak met ? zo
bleek later ? een Israëlische agente gekidnapt, verdoofd en naar Israël
vervoerd. Op 9 november 1986 gaf Israël officieel toe dat Vanunu in
gevangenschap verkeerde.
Op 27 maart 1988 wordt Mordechai Vanunu veroordeeld voor ?hoogverraad,
spionage en het openbaar maken van staatsgeheimen?. Hij krijgt achttien
jaar cel. Het is het begin van een wereldwijde reeks van protesten
tegen zijn gevangenschap. De Europese Unie neemt verschillende
resoluties aan waarin ze oproept tot Vanunu?s vrijlating.
Elf en een half jaar lang zat Vanunu eenzaam afgezonderd in een cel ?
een conditie die mensenrechtenorganisatie Amnesty International
omschreef als ?wreed, onmenselijk en vernederend?. In maart 1998 werd
zijn conditie versoepeld en mocht hij ook andere gevangenen zien.
In 2004 zit zijn straf er bijna op. Vanunu heeft dan zijn volledige
termijn uitgezeten, ondanks talloze verzoeken tot gratie. De
?klokkenluider? zal de eerste maanden nauwelijks van zijn vrijheid
kunnen genieten: Israël heeft hem vele beperkingen opgelegd. Zo mag hij
niet in de buurt van de Israëlische grens, havens en vliegvelden komen,
geen mobiele telefoon bezitten en geen enkel contact hebben met
buitenlanders. Als hij ?zich in de eerste zes maanden goed gedraagt?
kunnen de restricties worden opgeheven.
Zie de website van Netwerk voor links en foto’s. Daar is vanaf morgen de uitzending te bekijken.
