Binnen de Knesset ontbreekt het Ariel Sharon aan steun voor zijn Gazaplan, maar er is ook geen meerderheid om hem weg te stemmen, bleek na de eerste sessie van het Israëlische parlement. Ferry Biedermann, Midden-Oostencorrespondent voor de Volkskrant, analyseert de positie van de Israëlische premier.
Het Israëlische parlement, de Knesset, is in stijl aan de wintersessie
begonnen. De leden namen een nauwelijks verholen racistische wet in
behandeling die kleine gemeenschappen het recht geeft hun ‘exclusieve
karakter’ te bewaren – zonder Arabieren dus. Maar veel belangrijker
voor de internationale politiek: de parlementsleden keurden de
openingstoespraak van premier Sharon, waarin hij zwaar inzette op zijn
terugtrekkingsplan, af. Het is een symbolische stap maar wel een zonder
precedent; nooit eerder werd het Israëlische equivalent van de
troonrede weggestemd. De afkeuring gold niet alleen het plan van Sharon
voor de terugtrekking uit Gaza en een klein deel van de Westoever. De
linkse Arbeidspartij die hem daarbij zo meteen moet steunen, stemde
tegen het sociale en economische beleid.
Bij elkaar genomen laat de stemming zien hoe moeilijk het voor Sharon
kan worden om later deze maand een werkbare meerderheid in het
parlement te krijgen voor zijn plan. Dinsdag verdiepte de vernedering
van Sharon zich nog verder toen bleek dat het parlement voorlopig geen
geld toewijst aan het team dat de terugtrekking voorbereidt. Hij moet
nu vooral de meest rechtse leden van zijn eigen Likud-partij overtuigen.
Wat dat betreft is zijn naaste adviseur, Dov Weisglass, vorige week al
een poging begonnen hen te paaien. De terugtrekking, zei hij, is niet
bedoeld om het vredesproces los te trekken, zoals de internationale
gemeenschap wil. Het is juist bedoeld om de onderhandelingen voor
‘onbepaalde tijd’ te bevriezen en zo een Palestijnse staat te voorkomen.
Zo’n uitspraak bevestigt de ergste vrees van de Palestijnen en van
critici van het plan elders. Zelfs al is het alleen voor binnenlands
gebruik, om de wijfelende Likud-leden binnen boord te halen, dan nog
geeft het een glimp van wat rechts-Israël echt wil. Gezien de staat van
dienst van Sharon is het logisch om aan te nemen dat hij daar ook nog
steeds toe behoort en dat de woorden van Weisglass ook zijn ideeen
weerspiegelen.
De Arbeidspartij, waar Sharon waarschijnlijk op moet steunen om een
meerderheid voor zijn plan te krijgen (de Knesset stemt er op 25
oktober over), was uiteraard woedend over de uitspraken van Weisglass.
Partijleider Shimon Peres heeft al laten weten dat als de zaken zo
liggen, hij het plan mogelijk niet zal steunen.
Sharon raakte begin deze zomer zijn meerderheid in het parlement al
kwijt, maar er is ook geen meerderheid om hem ten val te brengen. Hij
moet nu voor iedere stemming een ad hoc coalitie samenstellen.
Regeringen die eerder in zo’n situatie zaten, hebben nooit lang
standgehouden en vervroegde verkiezingen liggen dan ook in het
verschiet, hoewel de premier daar niets voor voelt. Hij kan ook
proberen de coalitie te verbreden maar dat is evenmin simpel vanwege
Israëls politieke en religieuze breuklijnen.
Zijn Likud-partij is een enorme verrechtsing aan het ondergaan. Een
paar maanden geleden stemden de leden van het centrale comite ook
zonder precedent vooraf al tegen een coalitie met de Arbeidspartij. In
het verleden hebben de partijen een paar keer samen geregeerd in een
‘coalitie van nationale eenheid’.
Dan zijn er de religieuze tegenstellingen. De grootste coalitiepartner,
de seculiere Shinui-partij, is voor terugtrekking, maar tegen de entree
van de ultra-religieuze Shas-partij, een andere mogelijke
coalitiepartner van Sharon. Shas is trouwens, mogelijk om de prijs voor
toetreding tot de coalitie op te drijven, voorlopig tegen de
terugtrekking, maar zou ‘overtuigd’ kunnen worden.
De Pal
