De Russische leider is op toernee langs Egypte en Israël. Zijn bezoek aan Israël is een belangwekkende gebeurtenis, niet alleen omdat het voor het eerst gebeurt, maar wegens de unieke plaats van Rusland in de wereld en vanwege Israël’s onder druk staande regionale, economische en culturele banden met deze macht.
Moskou presenteert het staatsbezoek als signaal dat Rusland een actieve
rol wil spelen in de diplomatie in het Midden-Oosten – niet als vijand,
maar als partner van Israël en de VS. Israël is er niet gerust op.
Moskou lijkt ook geinteresseerd zijn oude rol in de Arabische wereld te
herwinnen: als leverancier van technologie en geavanceerd wapentuig.
Begin dit jaar begon een ‘mini-crisis’ tussen beide landen over
leverantie van Russische SA-18 raketten aan Syrie. Moskou ontkende,
even later bleken de contracten al getekend. Israël vindt de levering
riskant, omdat de raketten in handen kunnen vallen van Hezbollah in
Libanon of militante Palestijnse groepen. Volgens Moskou betreft het
immobiele systemen met een bereik van hooguit vijf kilometer. Tegen de
Israëlische tv zei Poetin dat de machtsbalans niet verstoord raakt als
Israël niet langer laag over het zomerpaleis van president Assad kan
vliegen. Toch zal premier Sharon proberen hem op andere gedachten te
brengen.
Volgens diplomaten is Poetin mogelijk toeschietelijker als het gaat om
Iran. Moskou levert nucleaire brandstofstaven aan de door Rusland
gebouwde Bushehr-kerncentrale in Iran. Die staven kunnen, als hier en
daar een oogje wordt dichtgeknepen, ook dienen voor plutoniumproductie
voor een Iraanse kernbom. Israël hoopt dat de Russische president bij
Iran aandringt op hardere garanties dat geen kernwapens gemaakt worden.
Israël is voor Rusland ook belangrijk wegens de diaspora van een
miljoen Russische, Wit-Russische en Oekraiense immigranten. En Moskou
heeft vooral interesse voor drie recente immigranten: de oliemagnaten
Leonid Nevzlin, Michail Broeno en Vladimir Doebnov van het inmiddels
half bankroete, half genationaliseerde oliebedrijf Yukos. Zij voeren
vanuit Israël harde oppositie tegen Poetin, die ze op de
opsporingslijst van Interpol liet plaatsen.
In de Russische pers gonsden geruchten dat zoon Omri Sharon
onderhandelde over een deal: niet-levering van raketten aan Syrie tegen
uitlevering van de olietycoons. Dat lijkt vergezocht, bovendien heeft
het trio Israëlische paspoorten.
Sharon zal ook het groeiend antisemitisme
in Rusland aansnijden. In januari tekenden 20 Doemaleden een petitie om
elke joodse organisatie te verbieden. Rusland reageerde geschokt, het
Kremlin keerde zich er in harde bewoordingen tegen. Poetin heeft zich
altijd tegen antisemitisme gekeerd en zal het holocaustmuseum Yad
Vashem zeker niet overslaan.
Al met al lijkt Poetin vooral van plan de Russische vlag in het
Midden-Oosten uit te vouwen en zijn prestige als internationaal
staatsman te verhogen. Zo bezoekt hij, als een van de vier
ondertekenaars van de ‘Routekaart naar de Vrede’, ook de Palestijnse
president Abbas in Ramallah. De Palestijnen hopen dat Poetin Israël
onder druk zet om de afspraken van Abbas en Sharon tijdens hun
ontmoeting in Sharm El-Sheikh uit te voeren. De Israëlische
terugtrekking uit Palestijnse steden verloopt traag, omdat Israël vindt
dat president Abbas te weinig doet aan het ontwapenen en ontmantelen
van Palestijnse militanten.
Bron: NRC Handelsblad, 27 april 2005
