Volgens een rapport van de nationale rekenkamer hebben artsen in tenminste 10 Israëlische psychiatrische ziekenhuizen en verpleeginrichtingen de afgelopen jaren duizenden patienten, waaronder kinderen en dementerende bejaarden, gebruikt voor medisch-wetenschappelijke experimenten. Het ministerie van gezondheid wordt beschuldigd van grove nalatigheid.
Volgens het deze week uitgebrachte, 106 pagina’s tellende jaarrapport van de Israëlische rekenkamer, ook wel omschreven als de ‘regeringswaakhond’, ging het in een aantal gevallen zelfs om experimenten die konden leiden tot blijvend letsel of de dood. In twee ziekenhuizen werden, zonder toestemming van het ministerie van gezondheid, de trommelvliezen van zeer jonge kinderen doorboord teneinde een nog nergens ter wereld goedgekeurd, experimenteel geneesmiddel te kunnen toedienen.
Hoeveel mensen door de medische proeven zijn overleden valt niet precies vast te stellen wegens de gebrekkige documentatie. In een van de ziekenhuizen, waar hele dossiers over proefnemingen spoorloos zijn verdwenen, stelt de politie een onderzoek in.
Volgens de rekenkamer heeft het ministerie van gezondheid de ziekenhuizen nooit ter verantwoording geroepen wegens het te laat rapporteren van de dood van deelnemers aan medische proefnemingen. Van de 37 sterfgevallen in 2003 is negentig procent niet binnen de verplichte 48 uur aangemeld. Dat wil zeggen dat er geen adequaat onderzoek meer mogelijk was.
Bij de meeste van de duizenden proefnemingen ging het niet om ingrijpende handelingen, maar om bijvoorbeeld bloedonderzoek zonder toestemming van de betrokken patienten.
Voor de schokkendste misstanden tekenden geriatrische en psychiatrische inrichtingen. De rekenkamer geeft voorbeelden van dementerende hoogbejaarden die hun handtekening – en soms een vingerafdruk – zetten onder een formulier dat hen deelnemer maakte aan experimenteel onderzoek. In een ander ziekenhuis haalden artsen als onderdeel van een experiment met een naald urine uit de blaas van bejaarde en deels demente patienten, een zeer pijnlijke ingreep. Twee vrouwen overleden door opgelopen infecties, maar het ziekenhuis rapporteerde hun dood niet op de voorgeschreven wijze.
Voor ingrijpende handelingen is, als het om een experiment gaat, toestemming nodig van de nationale Helsinki Commissie van het ministerie van Volksgezondheid en die was er in dit geval niet. Israël heeft zich ertoe verplicht de bepalingen na te leven van de Helsinki Verklaring, die in 1964 is aangenomen door de Wereldgezondheidsorganisatie ter regulering van medische experimenten. Aanleiding voor ‘Helsinki’ vormden de gruwelijke medische experimenten die in de loop van de Tweede Wereldoorlog zijn uitgevoerd in de Duitse concentratiekampen, vooral op joodse gevangenen. Uit het rapport van de rekenkamer blijkt dat veel ziekenhuizen, evenals het ministerie van Volksgezondheid, de bestaande reglementen aan de laars lappen.
Minister Dan Naveh van Gezondheid toont zich geschokt door de bevindingen van de Rekenkamer. Naveh eerder onderwerp van kritiek geweest omdat hij weinig haast maakte met het regelen van protocollen voor medische experimenten. Een definitieve regeling laat al 8 jaar op zich wachten.
Lees meer: Israëli hospitals used old and mentally infirm as human guinea pigs
