Volgens de Israëlische hoogleraar antropologie en vredesactivist Jeff Halper is de muur die Oost- en West-Jeruzalem per 1 september van elkaar zal scheiden de voltooiing van de fysieke eenwording van de stad. NRC-correspondent Oscar Garschagen sprak met hem.
Voor Jeff Halper is er geen andere conclusie mogelijk. “De verjoodsing
van heel Jeruzalem is voor Israël een gedane zaak, wat de Palestijnen,
de Europeanen en de Amerikanen ook zeggen. Nu zijn ook de laatste
details van de bouw van de muur dwars door Oost-Jeruzalem geregeld.
Jeruzalem wordt ook fysiek eengemaakt. Het is een proces dat begon na
de Zesdaagse Oorlog van 1967 en nadert nu snel zijn voltooiing.”
Op 1 september, zo bepaalde de Israëlische regering gisteren, moet het
veiligheidshek door en rond de Arabische wijken van Oost-Jeruzalem en
aangrenzende gemeenten A-Ram en Abu-Dis voltooid zijn. De afscheiding
van Oost- en West-Jeruzalem met 800.000 Israëlische en Palestijnse
inwoners van de bezette Westelijke Jordaanoever is dan een feit. Het is
moeilijk voorstelbaar dat in Oost-Jeruzalem ooit de hoofdstad van een
Palestijnse staat zal worden gevestigd. Voor iemand als Halper,
directeur van een Jeruzalems comite tegen de aanleg van de muur en
tegen de sloop van Arabische huizen, zijn de laatste
regeringsbeslissingen details.
Immers, de acht meter hoge muur die bij Bethlehem begint en langs
oostelijke kant (Abu Dis) naar het noorden (A-Ram en Ramallah),
kronkelt, is nagenoeg klaar. De joodse begraafplaats op de Olijfberg
biedt ook aan de nieuwe golven toeristen die naar Israël komen op een
warme zondagmiddag een panoramisch uitzicht op het slangachtige
betonnen bouwwerk (en militaire wegen) dat door de oostelijke wijken
trekt. De toeristen gaan overigens zelden naar de muur zelf, waar op
verschillende plaatsen kleine doorgangen zijn gemaakt, die worden
bewaakt door de Israëlische grenspolitie. Zelfs in smalle straten zijn
muren gebouwd. Zonder blauwe identiteitskaart in combinatie met een
speciale pas, die alleen wordt verstrekt aan Palestijnen die geen
connecties hebben met militante groeperingen, mag niemand erdoor.
In principe mogen Palestijnen zonder speciale documenten Jeruzalem niet
in en dat is een bron van frustraties en woede, want in de Oude Stad
ligt de Tempelberg/Haram-al-Sharif met de Al-Aqsamoskee en de Koepel op
de Rots. De 230.000 Arabische inwoners van Oost-Jeruzalem kunnen hier
wel naar toe. Maar als de afscheidingsbarriere klaar is, zullen zeker
55.000 Oost-Jeruzalemmers zich grote moeite moeten getroosten, want zij
worden als het ware buitengesloten. Om “onnodige overlast” te voorkomen
worden voor deze inwoners in de afgescheiden wijken nieuwe
gemeentelijke voorzieningen (postkantoor, dependance van het
gemeentehuis en belastingdienst) gebouwd.
Voor studenten, scholieren, patienten van de ziekenhuizen, de
werknemers van de grote hotels en de eigenaren van de winkels in het
moslimkwartier van de Oude Stad is de muur ook met elf doorgangen een
dagelijkse bron van frustraties. Meer dan 3.000 kinderen zullen iedere
dag met speciale bussen langs de controleposten worden vervoerd.
“Hoe zou een Nederlander zich voelen als hij iedere dag op weg van
Amsterdam-Oost naar Amsterdam-Centrum langs militaire controleposten
zou moeten reizen”, vraagt Halper. In feite raakt de muur de levens van
alle Arabische inwoners van Oost-Jeruzalem, want familiebezoek in
Ramallah, Hebron of Nablus is zeer omslachtig en eigenlijk onmogelijk
geworden. “Het is de combinatie van de fysieke muur en de controles met
alle bureacratische beslommeringen om doorreisvergunningen en
tijdelijke passen te krijgen”, zegt Halper. Daar komt bij dat
Palestijnen met Jeruzalemse identiteitskaarten niet in Oost-Jeruzalem
mogen bouwen en slechts na lange procedures mogen huren. Wie trouwt met
een Palestijn(se) zonder papieren wacht een gescheide
