Het ware verhaal van Eli Cohen, Israel’s spion in Syrie

Eli Cohen.Foto GPO

Op Netflix is sinds 6 september de mini-serie “The Spy” te zien, een zesdelige-serie over het leven van Eli Cohen, die als spion voor Israel zich in de hoogste regeringskringen van Syrië bevond.

Wie was Eli Cohen? Hier het ware verhaal over de man die deed wat niemand voor hem mogelijk had geacht.

Eli Cohen werd geboren in 1924 in een joods gezin in Alexandrië, Egypte. Zoals veel Joden in Arabische landen, verliet zijn familie Egypte na de oprichting van de staat Israël, omdat ze thuis geconfronteerd werden met groeiend antisemitisme. Cohen bleef achter in Egypte om zijn diploma in elektronica af te ronden. Hij nam ook deel aan zionistische activiteiten in Egypte, waarvoor hij op een gegeven moment werd gearresteerd, en nam deel aan Israëlische spionagemissies aldaar.

In 1956 werd hij samen met vele andere joden uit zijn geboorteland verdreven. Hij emigreerde naar Israël, waar hij zich het volgende jaar bij de militaire inlichtingendienst voegde. Hij probeerde lid te worden van de Mossad, maar werd aanvankelijk afgewezen. Hij trouwde met Nadia Majald, een joodse immigrant uit Irak, en gingen wonen in de gemengd kuststad Bat Yam, net ten zuiden van Tel Aviv.

In 1960 werd hij alsnog gevraagd om zich bij de Mossad aan te sluiten voor een speciale missie waarin hij zich voordeed als een Syrische zakenman die terugkeerde naar het Syrië, nadat hij in Argentinië had gewoond. Het doel was om inlichtingen te verzamelen van hooggeplaatste Syrische politici en militaire ambtenaren.

Nadia Majald , vrouw van Eli Cohen met premier Ariel Sharon. Foto PMO

Cohen mocht niemand van de plannen vertellen en vertelde zijn vrouw dat hij in het buitenland werkte voor het Israëlische ministerie van Defensie.

Eli Cohen in Damascus. Screenshot YouTube

Voorafgaand aan de missie moest Cohen Arabisch leren spreken met een Syrisch accent, in plaats van zijn Egyptische Arabisch. Hij nam de naam Kamel Amin Thaabet aan en ging een tijdje in Argentinië wonen om een naam voor zichzelf op te bouwen in de grote Syrische expat gemeenschap in het Zuid-Amerikaanse land. Terwijl hij daar was, kreeg hij het vertrouwen van Amin al-Hafez, die later de president van Syrië zou worden.

In februari 1962 verhuisde Cohen naar Damascus. Hij was snel in staat om in de hoogste niveaus van de Syrische samenleving te infiltreren. Hij zou hooggeplaatste politici en militaire ambtenaren op extravagante feesten vermaken, waar veel aantrekkelijke vrouwen waren, met drank in overvloed. De dronken gasten zouden vaak opscheppen over hun werk aan Cohen, die deed alsof hij dronken was, maar altijd volkomen nuchter was. Hij sloot vriendschap met veel van de gasten en ontving uiteindelijk geclassificeerde militaire briefings en kreeg uitnodigingen om Syrische militaire locaties te bezoeken.

Cohen zond vervolgens de verkregen informatie terug naar Israël, met behulp van een verborgen radiozender.

Tijdens zijn missie keerde hij slechts enkele keren terug naar zijn familie. Bij zijn laatste bezoek, in 1964, vertelde hij inlichtingenofficieren dat hij wilde stoppen, omdat hij bezorgd was dat een nieuwe Syrische inlichtingencommandant hem niet mocht. Maar de inlichtingenofficieren overtuigden hem om nog een laatste keer terug te gaan. Dit bleek een fatale beslissing.

Het jaar daarop kwam Syrië meer te weten over Eli Cohen door zijn radio transmitter te traceren, waarmee hij de berichten naar Israel zond.

Hij werd veroordeeld in een proces zonder verdediging en tot dood door ophanging veroordeeld. Israël probeerde wanhopig zijn straf om te zetten en ondanks verzoeken van wereldleiders en paus Paulus VI om clementie, werd Cohen op 18 mei 1965 publiekelijk opgehangen.

Horloge van Eli Cohen. Foto Amos Ben Gershom, GPO

Ondanks smeekbeden van zijn familie moet zijn stoffelijk overschot nog steeds worden teruggegeven. Rapporten eerder dit jaar zeiden dat een Russische delegatie zijn stoffelijk overschot uit Syrië had verwijderd in een poging ze naar Israël te brengen. Vorig jaar kreeg Israël het polshorloge van Eli Cohen uit Syrië en gaf het terug aan zijn familie.

De informatie van Cohen is cruciaal geweest voor de overwinning van Israël ten tijde van de Zesdaagse Oorlog in 1967. Op een reis naar de Golan Hoogvlakte stelde Cohen bijvoorbeeld voor aan een hoge legerofficier om bomen te planten om schaduw te bieden aan troepen die daar gestationeerd waren. Die bomen hielpen Israël in de Zesdaagse Oorlog te identificeren waar Syrische troepen zich bevonden. Levi Eshkol, de overleden toenmalige Israëlische premier, heeft altijd gezegd dat het werk van Cohen het leven van talloze Israëliërs heeft gered en ‘veel te doen zou hebben gehad’ met de overwinning van Israël in die oorlog.

Cohen was niet de enige Israëliër die op zo’n missie ging, hoewel hij misschien wel de meest bekende is.

WAARSCHUWING!!. Video van Eli Cohen na te zijn opgehangen.