De affaire-Tannenbaum: een politieke thriller?


Door Ad Bloemendaal (Midden-Oostencorrespondent  voor Het Parool en GPD-bladen)

De vorige maand door Hezbollah vrijgelaten Israëlische zakenman en
reservekolonel Elchanan Tannenbaum heeft zijn ontvoering in 2000 in
scène gezet, in nauwe samenwerking met Arabische criminelen in Israël.
Hij is nooit echt gevangen gehouden, maar was drie jaar lang de gast
van Hezbollah-leider sjeik Hassan Nasrallah. En alle militaire geheimen
waarvan hij op de hoogte was, heeft hij doorgespeeld aan de
inlichtingendiensten van Iran en Syrië.

Dat beeld krijgen de Israëlische krantelezers van de zaak-Tannenbaum.
Of het waar is weet niemand, maar bij gebrek aan concrete informatie
speculeren de media er lustig op los. Eén ding staat vast: de zaak
biedt voldoende stof voor een dikke politieke thriller. In januari
keerde Tannenbaum naar Israël terug in het kader van de gevangenenruil
met Hezbollah. De hoge prijs die Israël voor de transactie betaalde –
vrijlating van meer dan vierhonderd Arabische gevangenen – wekte felle
kritiek onder burgers en politici. En die is niet verstomd na wat is
uitgelekt uit Tannenbaums ondervraging.

Na zijn terugkeer werd hij door de veiligheidsdienst Shin Bet van de
buitenwereld afgesloten. Aanvankelijk werd gelekt dat hij volledig
meewerkte, maar later heette het dat hij liegt alsof het gedrukt staat.
Woensdag omschreef de parlementscommissie voor de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten de zaak-Tannenbaum als ‘één van de ergste en
zorgwekkendste in de geschiedenis van de staat’.

Avi Dichter, directeur van de Shin Bet, had de commissie verteld dat
Tannenbaum door de mand was gevallen bij een test met een
leugendetector. De volgende dag meldde een tv-journaal op gezag van
‘hoge defensiebronnen’ dat de gevangenenruil nooit zou zijn uitgevoerd
als Israël de waarheid had gekend.

Maar wat is die waarheid? Twijfelaars achten het mogelijk dat
Tannenbaum inderdaad in Dubai is verdoofd en naar Beiroet ontvoerd. En
dat hij er op uit was inlichtingen te verzamelen over de sinds 1986
vermiste luchtmacht-navigator Ron Arad, in combinatie met een poging
geld te verdienen voor zijn gezin.

Maar ook dan blijft een reeks vragen onbeantwoord. Wat bewoog een
kolonel ertoe zich zo roekeloos te gedragen? Werkte hij op eigen
initiatief of handelde hij in opdracht van een Israëlische of
buitenlandse inlichtingendienst?

In ieder geval bleek zijn huwelijksleven tamelijk chaotisch. Hij stond
bekend als rokkenjager. In de tijd van zijn verdwijning was hij weg bij
zijn vrouw en woonde bij een vriendin. Bij een andere heeft hij een
buitenechtelijk kind. Door zijn financiële problemen en instabiele
leven moet Tannenbaum een dankbare en gemakkelijk te chanteren prooi
zijn geweest voor inlichtingendiensten en criminele organisaties.

Bron: Rotterdams Dagblad, 21 februari 2003