Nogmaals: Sharon & Bush


Midden-Oostencorrespondente Inez Polak noemt het een variant van de diplomatieke ‘koffertruc’, de wijze waarop premier Sharon zijn Amerikaanse ambtgenoot onder druk zette om steun voor zijn Gaza-plannen te verkrijgen.

Voor het eerst in de geschiedenis heeft een Amerikaanse president
formeel erkend dat Israël geannexeerde delen van de Westelijke
Jordaanoever mag houden. Wat drijft Bush? Misschien is de verklaring
wel simpel: Bush en Sjaron zijn het in veel zaken gewoon eens.

In het diplomatieke jargon heet het de koffertruc. President Anwar
Sadat van Egypte paste hem 25 jaar geleden in Camp David toe, toen hij
de muggenzifterij beu was van de Israëlische premier Begin. Sadat gaf
zijn adjudant opdracht de koffers te pakken en ze buiten te zetten om
duidelijk te maken dat hij terug naar huis zou vliegen -dan maar zonder
akkoord. President Carter moest Sadat lijfelijk tegenhouden.
Uiteindelijk rolde er het historische vredesakkoord tussen Israël en
Egypte uit.

Sindsdien is de koffertruc in velerlei vormen toegepast. Zo stond de
Palestijnse leider Arafat tien jaar geleden stampvoetend bij de
ondertekening van de interim-akkoorden. Hij had willen opstappen. De
Egyptische president Moebarak, gastheer, zette hem onder druk, zou hem
achter de coulissen zelfs voor hond hebben uitgescholden. Arafat
tekende.

Een paar jaar later was het de beurt van de Israëlische premier
Netanjahoe om tijdens overleg met de Palestijnen de koffers buiten te
zetten. De Amerikaanse minister Madeleine Albright struikelde erover,
maar deed of ze ze niet zag. Het overleg mondde uit in een akkoord.

De Israëlische premier Sjaron besloot maandagnacht de vliegtuigvariant
toe te passen. Het toestel dat hem naar de VS moest brengen stond
gereed. In Washington was weken onderhandeld over de formuleringen
waarin Bush zijn steun zou gieten voor Sjarons plan tot eenzijdige
terugtrekking uit de Gazastrook én het behoud van de Israëlische
bevolkingscentra op de Westoever.

Maandag bleek dat de VS enkele punten wilden afzwakken. President
Moebarak van Egypte was net bij Bush langs en waarschuwde voor de te
eenzijdig pro-Israëlische stellingname. De Britse premier Tony Blair,
de EU, VN-baas Kofi Annan -allen trokken aan de bel. En binnen de
Amerikaanse regering verzetten ook minister Colin Powell en sommigen
van Bush’ eigen adviseurs zich tegen de overeengekomen tekst. De VS
zouden hun rol als bemiddelaar op het spel zetten en het zou de positie
van de VS in het Midden-Oosten en met name Irak nog verder schaden.

Sjaron sloeg terug en dreigde zijn reis af te zeggen. Drie uur later
dan gepland steeg het vliegtuig alsnog op. Sjaron had gewonnen, tot hij
landde en opnieuw bleek dat er nog aan de formules werd gesleuteld. De
Amerikanen eisten van Israël een duidelijk schema voor de terugtrekking
uit de Gazastrook en een tijdschema voor de ontmanteling van illegale
buitenposten.

Sjaron gaf toe en kreeg waar hij voor gekomen was: een warme omarming
van zijn terugtrekkingsplan en veel presidentiële liefde, die hem thuis
moet helpen zijn plannen uit te voeren.

Woensdagavond, meteen na het gesprek met Bush en de gezamenlijke
persconferentie in het Witte Huis belde de Israëlische premier met zijn
ministers. “We hebben garanties gekregen die we nog nooit van
Amerikanen hebben gekregen”, verkondigde hij. Voor het eerst in de
geschiedenis had een Amerikaanse president formeel erkend dat Israël in
een uiteindelijk vredesakkoord delen van de Westelijke Jordaanoever zou
houden; Bush verwierp ook openlijk het recht van miljoenen Palestijnse
vluchtelingen om naar hun land in Israël terug te keren.

En dat alles in ruil voor iets waar de meeste Israëliërs toch al vanaf
willen: de nederzettingen in de Gazastrook en een handjevol geïsoleerde
nederzettingen op de Westoever.

Alle internat