Kritiek – De Parasja met Yanki Jacobs

Ter illustratie. Screenshot YouTube

De opstand van Korach, die wij deze week in de Parasja lezen (Bamidbar 16:1-
35), is zeer opmerkelijk. Niet alleen dat Moshe het Joodse volk uit Egypte bevrijd
heeft, maar zij hebben ook de vele wonderen die Moshe verrichtte, zoals het
splitsen van de zee, kunnen zien. Het was evident dat Moshe door G-d
aangewezen was om leiding te geven. Hoe konden ze dan toch de authenticiteit
van zijn leiderschap ter discussie stellen? En hoe komt het dat juist Korach, een
uiterst intelligent man, deze opstand leidde?

In de Pirke Avot (Spreuken der Vaderen 4:21) lezen we: “Jaloezie, lust en
eerzucht verdrijven de mens van de wereld.” Besluitvorming bij de mens wordt
in de regel bepaald door zijn/haar specifieke manier van denken. Een normaal
persoon zal niet van de een op de andere dag zijn gedrag 180 graden
veranderen. “Echter”, zo schrijft de bovenstaande Misjna: “Indien de mens
vatbaar is voor gevoelens van jaloezie, vaak door een gebrek aan
zelfvertrouwen, dan ontloopt hij het natuurlijke proces – het rationeel denken, en
dan is het zeer wel mogelijk dat hij dingen gaat zeggen en beslissingen gaat
nemen waar hij later ontzettend spijt van krijgt.

Met “Jaloezie, lust en eerzucht verdrijven de mens van de wereld” wordt bedoeld dat de mens “verdreven wordt van het voor hem gangbare denkpatroon”, hij is als het ware zichzelf niet meer.

Dat is wat er met Korach gebeurde. Hij was jaloers, omdat Moshe de leider was
en in groot aanzien stond. Moshe wel en hij, Korach, niet! Korach hunkerde naar
macht en hij was ziek van jaloezie op Moshe. Moshe beschikte over een grote
mate van mensenkennis en begreep daarom wat de kern van het probleem was.
Hij besefte dat het Korach niet zozeer om zogenaamde gelijke rechten ging,
maar dat zijn beklag voortkwam uit een intens minderwaardigheidscomplex en
ziekelijke jaloezie. Daarom stelde Moshe voor om het gesprek niet meteen te
voeren, maar pas een dag later. Moshe hoopte dat Korach door de vertraging
zou beseffen dat hij destructief bezig was.

De Thora vertelt ons dat Korach’s strijd geen stand gehouden heeft. Hij en zijn
medestanders zijn opgeslokt door de aarde, terwijl Moshe’s leiderschap intact
bleef. Anno 2020 zou dit betekenen dat ook wij, indien wij kritiek willen uiten op
mede- of tegenstanders, wij eerst bij onszelf te rade moeten gaan om te bepalen
wat onze drijfveer is. En indien die het resultaat is van jaloezie, zelfs als de
kritiek terecht is, dan nog is het raadzaam om met een onafhankelijke derde te
bespreken om te bepalen of deze kritiek een constructief of destructief effect zal
hebben.

Slechts op deze wijze kunnen wij gezamenlijk bouwen aan een waardige Joodse
gemeenschap en een gezonde samenleving.

Sjabbat sjalom!

De Parasja, afdeling in de Torah die wereldwijd in de synagogen wordt gelezen, is deze week: Korach – Bamidbar 16:1 t/m 18:32. Sjabbat begint 26 juni om 20:15 uur en eindigt op 27 juni om 23:17 uur.