Meer dan 3.500 jaar geleden voltooide een pottenbakker het vormen van een nieuwe kan in Gath, een nederzetting in de uitlopers van de bergen van Judea, met uitzicht op de zuidelijke kustvlakte van Israël.
Voordat de pottenbakker de kan in de oven plaatste, keek de ambachtsman er misschien naar, raakte het zelfs nog een laatste keer aan, misschien was hij trots op het werk, zonder zich voor te stellen dat een groep onderzoekers een paar millennia later niet alleen het artefact zou vinden, maar ook ook de vingerafdrukken op het oppervlak identificeerden en daardoor de leeftijd en het geslacht van de pottenbakker reconstrueerden.
Archeoloog Aren Maeir van Bar Ilan University, de directeur van de opgravingen op de locatie die bekend staat als Tell es-Safi / Gath, legde aan de Jerusalem Post uit dat er waarschijnlijk ongeveer 2.000 of 3.000 mensen in de nederzetting woonden tijdens de vroege bronstijd – tussen 3.000 en 2500 v.Chr. – genoeg om het als een stad te beschouwen.
‘Waarschijnlijk was het des tijds een van de vele Kanaänitische stadstaten in de regio’, zei hij.
Maeir is samen met verschillende geleerden van de Universiteit van Manitoba (Winnipeg, Canada), co-auteur van een paper dat onlangs werd gepubliceerd in het tijdschrift PLOS ONE, waarbij meer dan 100 vingerafdrukken werden geanalyseerd die zijn geïdentificeerd op 47 artefacten uit de Bronstijd die in het gebied zijn opgegraven, in een van de eerste studies die deze onderzoekslocatie kende.
“Aardewerkresten behoren tot de meest voorkomende vondsten bij opgravingen omdat ze door de eeuwen heen heel goed overleven. We hebben verschillende aspecten van het aardewerk bestudeerd, waar het werd geproduceerd, wat het doel was en hoe het in de loop van de tijd veranderde. In deze specifieke studie keken we naar overblijfselen van vingerafdrukken die waren achtergebleven voordat het aardewerk in de oven werd gezet’, zei hij.
“Vingerafdrukken stellen onderzoekers in staat het geslacht en de leeftijd van degenen die het hebben gemaakt te kennen, dus deze analyse bood nieuwe inzichten over wie op dat moment aan het maken van aardewerk werkte,” voegde hij eraan toe.
Uit eerder onderzoek werd aangenomen dat de aardewerkproductie voornamelijk werd uitgevoerd door professionele pottenbakkers, wat een zekere mate van verfijning in de samenleving bewees.
‘Wat hier uitkwam, is dat niet alleen mannen bij de productie betrokken waren, maar ook vrouwen en tieners’, legde de archeoloog uit. ‘Het is een interessant inzicht in de sociale structuur van de stad.’
Op basis van de bevindingen suggereert het artikel dat, hoewel het maken van aardewerk een door mannen gedomineerd ambacht was, ook vrouwen en tieners deelnamen. Zoals in de studie werd opgemerkt, “waren normaal gesproken meerdere handen betrokken bij het vormen van vaten en hadden volwassenen en tieners verschillende rollen in de fabricage” aangezien “twee derde van de vaten in onze steekproef twee of meer hebben prints ingedeeld in verschillende leeftijds- en geslachtscategorieën. “
Een van de hypothesen is dat die jongere ambachtslieden pottenbakkers waren in opleiding. “Met duidelijk bewijs dat oudere en jongere pottenbakkers van hetzelfde geslacht tijdens dezelfde fabricage-episodes bij de vervaardiging ervan waren betrokken, is het redelijk om te concluderen dat oudere pottenbakkers jongeren het vak zouden leren”, vervolgt jet artikel.
De studie is de eerste die oude vingerafdrukken van aardewerk op locaties in Israël analyseert, er is tot nu toe niet veel onderzoek op dit specifieke gebied gedaan, ook niet in andere delen van de wereld, merkte Maeir op.
In de toekomst hopen we de resultaten te kunnen vergelijken met onderzoek naar artefacten uit andere periodes of van andere sites.
Ondertussen vinden er nog steeds opgravingen in Tel Gath plaats, dat prominent aanwezig is in de Bijbel bij gebeurtenissen die eeuwen later zouden plaatsvinden – waaronder als de stad van oorsprong van Davids gigantische vijand Goliath. Vanwege de coronavirus-noodsituatie kunnen de archeologen deze zomer niet terugkeren naar het veld, maar het doel is om in 2021 weer aan het werk te gaan.
