Een paar jaar geleden vond de Amerikaanse schrijfster Susan Sontag in een tweedehands boekwinkel een roman van ene Leonid Tsypkin (1925-1982). Sontag was zo onder de indruk dat ze het uitriep tot een van de origineelste meesterwerken van de tweede helft van de 20e eeuw. Saskia van Schaik maakte voor de VPRO een documentaire over Tsypkin.
| Uitzending:
maandag 22 november 2004 21:00-22:00 uur, Nederland 3 |
‘Zomer in Baden Baden’ is in de jaren ’80 uit Rusland naar Amerika
gesmokkeld en in 1987 door een kleine uitgeverij in het Engels
uitgebracht. Door toedoen van Sontag werd het boek en de schrijver aan de vergetelheid
ontrukt: het is nu in vele landen verschenen en zelfs in Rusland
uitgebracht.
En er komt voorlopig geen einde aan de postume zegetocht van Tsypkin:
de Nederlandse Saskia van Schaik wijdde een hele documentaire aan de
schrijver, die in de Sovjet-Unie een leven lang monddood werd gemaakt. De documentaire vertelt de geschiedenis van Leonid
Tsypkin (1926-1982), een joodse arts die eigenlijk schrijver wilde
zijn, maar door de politieke omstandigheden van zijn tijd niet
met zijn ambitie naar buiten kon komen en zijn werk nooit gepubliceerd
heeft gezien.
Over ‘Zomer in Baden Baden’:
Het is winter en de verteller van ‘Zomer in Baden-Baden, Leonid
Tsypkin, is met de trein op weg naar Leningrad, waar hij een paar dagen
zal doorbrengen om op zoek te gaan naar sporen van zijn geliefde
schrijver, Fjodor Dostojevski. Zijn reis brengt hem dichter bij de
karakters van Dostojevski en zijn vrouw Anna Grigorjevna.
Het is mei 1867 als de pasgetrouwde Dostojevski met Anna per trein uit
St. Petersburg naar Baden-Baden vertrekt. Hun reis is een
aaneenschakeling van onrust en spanningen, nu eens als gevolg van hun
slechte financiële situatie, de aanmatigende houding van buitenlanders
of Fjodors gokverslaving, dan weer vanwege morele kwesties,
zinnelijkheid of jaloezie.
De intensiteit van de vertelling van Zomer in Baden-Baden ligt in de
echtelijke liefde. En Anna’s liefde voor haar Fedja komt weer overeen
met de liefde die de literaire discipel Tsypkin voelt voor Dostojevski.
Met een uniek gevoel voor sfeer en details schrijft Tsypkin in een
lange stroom van gedachten een impressionistische biografie van
Dostojevski. Zijn intense stijl doet denken aan Jose Saramago en Thomas
Bernard, schrijvers van wie Tsypkin het werk naar alle
waarschijnlijkheid nooit heeft kunnen lezen.
‘Zomer in Baden Baden’ is in Nederland uitgegeven door De Bezige Bij.
ISBN: 90 234 0344 4
