Wie waren de Poeriemkoninginnen en waar staan ze voor? En wat is hun betekenis voor vrouwen van vandaag? De Amerikaanse journaliste Elicia Brown sprak met de Iranees-joodse Bahareh Rinsler voor wie het conflict tussen de beide karakters deel van haar groeiproces werd.
De Poerimkoningin achtervolgt Bahareh Rinsler het hele jaar door, in de
gesprekken met haar grootmoeder, haar tantes en haar vriendinnen.
Vashti placht onverwacht (en altijd op ongewenste momenten) haar
opwachting te maken, maanden nadat haar naam in de Megilla was gevallen.
De figuur van Esther verscheen altijd en overal, bijvoorbeeld in de
persoon van het perfecte zusje van iemand met wie ze op school
scheikundeproeven deed, een zusje die altijd even met haar broer kwam
overleggen voor ze iets ondernam (tot het moment dat het zusje ?s
nachts veranderde in Vashti en er van door ging met een moslim).
Bahareh groeide op in Beverly Hills, oceanen en eeuwen verwijderd van
het oude Perzie. Haar verleden is echter onlosmakelijk verbonden met
Poeriem. Bahareh, Iraanse en joods, groeide op met, zoals ze het zelf
noemt, de “Esther-cultus”.
“Het uitspreken van mijn verlangens, wat ik wilde of wenste, was
tegenstrijdig met de manier waarop ik was opgevoed. Ik werd voorbereid
op het huwelijk”, schrijft Bahareh in een artikel dat zal verschijnen
in het boek “Behind the veil of silence”, een bloemlezing met
waargebeurde verhalen van joodse vrouwen in het Midden-Oosten. “Ik was
een
Esther-in-opleiding; Esther nam immers een passieve houding aan als het
aan kwam op het in het tonen van haar woede of wensen”, schrijft
Bahareh.
Volgens Bahareh werd de meisjes in de Iraans-joodse gemeenschap geleerd
dat er maar twee richtingen waren die hun leven konden nemen. “De ene
richting”, zegt ze, “staat symbool voor Esther’s leven. Hij leidt naar
een leven als pure, ingetogen, mooie vrouw. Kies je voor de
andere richting, dan wordt je een lelijke, koppige vrouw met alle
eigenschappen die fout zijn aan een vrouw” zegt ze in een telefonisch
interview.
Een ‘Esther’ zijn betekent dat je lief en onderdanig bent. Het betekent
dat je, koste wat kost, het huwelijk ingaat met je maagdelijkheid
intact. Tampons waren verboden, paardrijden hield een risico in. Je als
een Vashti gedragen betekende met stemverheffing een discussie aangaan
met een verkoper, de confrontatie aangaan met je man. Een Vashti zijn
betekent dat je constant aanleiding geeft voor geroddel.
Bahareh, inmiddels 27 jaar, heeft de Poeriem-koninginnen sindsdien
herschapen. Esther is niet langer de vrouw die haar volk redde van
moord. Vasjti is niet langer alleen maar de verstoten vrouw die
weigerde voor de koning te verschijnen.
Bahareh, die van zichzelf zegt dat ze rebelse trekjes heeft, heeft
inmiddels vrede gesloten met de vijand uit haar kindertijd. Ze is
psychotherapeute, woont in Los Angeles en is getrouwd met een
Asjkenazische joodse man. Ze heeft weinig contact met andere
Iraans-joodse vrouwen van haar eigen leeftijd, behalve met diegenen die
net als zij een gemengd huwelijk hebben. Ze kan slecht tegen het
geroddel en houdt niet van vragen zoals waarom iemand een
carriere wil als er kinderen zijn. Vandaag de dag steunt
Bahareh de “luide” stem van Vashti.
Bahareh staat niet alleen in haar nieuwe kijk op de vrouwen uit het Poeriemverhaal. In het lente-nummer 2003
van de Joodse Orthodoxe Feministische organisatie stond een artikel
van Wendy Amsellem waarin ze pleit voor sympathie voor Vashti.
“Om te kunnen overwinnen”, schrijft Amsellem, “moet Esther zich
openstellen voor het beeld van Vashti en haar eigenschappen overnemen,
of wellicht herontdekken in zichzelf”.
Bahareh’s steun kan mogelijk meer betekenen dan die van de generatie
liber
