De zevende president van Israël, Ezer Weizman die zondagavond is overleden, was aanvankelijk een echte krijger maar ontpopte zich later steeds meer als vredesduif. Als president, van 1993 tot 2000, wilde hij de joden leren ‘dit deel van de wereld te delen met de Arabieren’. De staatsbegrafenis vindt vanmiddag plaats.
Weizman was een van de oprichters van de Israëlische luchtmacht. In
1948, toen Ben Goerion de onafhankelijkheid uitriep, vloog hij met een
bommenwerper vanuit het toenmalige Tsjchoslowakije naar huis. Het
toestel was onder valse voorwendselen in de VS aangeschaft, in
Tsjechoslowakije opgeknapt, en daar van bommen voorzien. Onderweg
bombardeerde hij het paleis van de Egyptische koning in Cairo. Even
later bestookte hij met een van de vier ook in Tsjechoslowakije
aangeschafte Messerschmidt jachtvliegtuigen een Egyptische legerkolonne
vlak voor Tel Aviv. Daarmee stopte hij de opmars.
Op zijn 34ste was Weizman commandant van de Israëlische luchtmacht. Hij
werd de architect van de Zesdaagse Oorlog in 1967, de meest complete
overwinning die Israël ooit heeft behaald. Binnen twee uur schakelden
de Israëlische vliegers de Egyptische luchtmacht uit. Daarna kwamen de
luchtmachten van Jordanie, Syrie en Irak aan de beurt. Weizman had tien
jaar aan de voorbereiding van de operatie gewerkt.
De 81-jarige ex-president was al geruime tijd ernstig ziek, maar is
tien dagen geleden vanuit het ziekenhuis in zijn huis in Ceasaria
teruggekeerd.
“Ezer is al tijdens zijn leven een legende geworden en zo zal hij in
ons geheugen gegrift blijven,” zei vice-premier en generatiegenoot
Sjimon Peres in een speciale uitzending van de Israëlische televisie.
Peres was degene die in de jaren veertig en vijftig zorgde voor de
bewapening van de Israëlische strijdkrachten – inclusief de
Israëlische nucleaire bewapening.
Ezer Weizman kwam uit een vooraanstaande familie en huwde ook de
Israëlische ‘aristocratie’. Zijn oom, Chaim Weizman, was in 1948 de
eerste president van de staat. Mosje Dajan, de legandarische minister
van Defensie, was zijn zwager.
Na zijn actieve militaire loopbaan, richtte Weizman zich in de jaren
zeventig op de politiek. Aanvankelijk was hij actief in de rechtse
Cheroet-partij, voorloper van de Likoed, maar in de loop van de jaren
werden zijn politieke ideeen gematigder. Hij was het die na de Oktober oorlog van 1973 de relatie met Egypte
verbeterde. Vooral zijn goede persoonlijke contacten met de Egyptische
president Anwar Sadat droegen bij aan het Israëlisch – Egyptische
vredesakkoord. Maar toen dat na zijn smaak niet snel genoeg werd uitgevoerd, kwam het
tot een breuk met premier Menachem Begin. Hij verliet de Likoed en
begon zijn eigen politieke partij. Later trad hij ook toe tot de
Arbeiderspartij, maar keerde ook die uiteindelijk de rug toe.
“Weizman was typerend voor de onafwendbare koerswijziging in de
Israëlische politiek. Als eerste rechtse politicus kreeg hij begrip
voor de realiteit in de wereld en het Midden-Oosten en besloot de
weg van land-in-ruil-voor-vrede te bewandelen,” zei zondagavond Yossi
Sarid, parlementslid voor de linkse partij Yachad. In 1989 verwijderde
de toenmalige premier, Jitsjak Sjamir, Weizman uit het kabinet na een
crisis over de onderhandelingen met de PLO. Weizman was al voorstander
van onderhandelingen met de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie toen
zoiets in Israël nog volslagen taboe was. Vanaf 1993 was hij president
en in die periode nodigde hij Jasser Arafat bij zich thuis uit, in een
poging het vredesproces uit het slop te halen.
Beschuldigingen dat hij geld en geschenken aannam van rijke vrienden
leiden in 2000 tot zijn aftreden. Da
