Vandaag zijn kroonprins Willem-Alexander en prinses Maxima aanwezig bij de heropening van het gerenoveerde Nederlandse herdenkingspaviljoen in het Auschwitzmuseum in Polen. Het kroonprinselijk paar wordt vergezeld door staatssecretaris Clemence Ross van VWS.
De Poolse regering besloot in 1947 in het concentratiekamp Auschwitz 1,
dat volledig intact is gebleven, een herinneringscentrum en museum te
vestigen. Alle landen die burgers in Auschwitz hadden verloren, konden
in een van de voormalige barakken een eigen paviljoen inrichten.
Nederland was hekkensluiter, pas in 1980 werd het nationale paviljoen
geopend. Die opstelling werd gemaakt door het Nederlands Instituut voor
Oorlogsdocumentatie (NIOD).
Tentoonstellingsmakers Carry van Lakerveld en Victor Levie ontwierpen
samen met het Amsterdamse architectenbureau ROO een nieuwe opstelling
voor het Nederlandse herdenkingspaviljoen. De opstelling valt onder
verantwoordelijkheid van het Nederlands Auschwitz Comite, dat nauw
samenwerkt met de centrale museumleiding ter plekke.
“Het paviljoen en de oude opstelling zijn sterk verouderd”, zegt Van
Lakerveld. “Zowel fysiek als inhoudelijk. De kozijnen zijn rot, film en
dia’s zijn versleten en het verhaal dat verteld wordt focust veel te
weinig op de jodenvervolging in Nederland. In het huidige paviljoen
krijgen de hongerwinter en de kampen in Nederlands-Indie meer aandacht.
Dat vinden we ongepast op die plek.”
Samen met Levie heeft Lakerveld een nieuw ontwerp gemaakt, ondersteund
door de Anne Frank Stichting, het Joods Historisch Museum, het
Herinneringscentrum Kamp Westerbork en het NIOD. “We vertellen het
verhaal van de oorlog in Nederland, en parallel daaraan het verhaal van
de jodenvervolging. We gaan ervan uit dat de bezoekers weinig weten. De
sfeer in de opstelling moet hen laten ervaren hoe het toen was.”
De nieuwe opstelling bestaat uit vier onderdelen. Het eerste is een
impressie van het joodse Nederland van voor de oorlog, het tweede is
gewijd aan de vervolging van de joden en hun deportatie naar Auschwitz
en andere kampen. Het derde deel van de expositie is gewijd aan
Nederlanders in Auschwitz, aan de hand van de ervaringen van zeven
joodse en enkele niet-joodse gevangenen. Het vierde en laatste
onderdeel schenkt aandacht aan de wijze waarop overlevenden omgaan met
de Shoa.
Koningin Beatrix is volgende week bij de herdenking van de bevrijding
van het kamp, nu zestig jaar geleden. Zij maakt met premier Balkenende
de Nederlandse vertegenwoordiging uit. In totaal zijn er 39 landen bij
de herdenking volgende week donderdag aanwezig.
De herinrichting wordt voor het grootste deel betaald door het
ministerie van VWS, dat een subsidie van euro 500.000 ter beschikking
stelt. P. Huitsing, directeur van de Afdeling Oorlogsgetroffenen: “Dit
was wel het minste wat de Nederlandse regering kon doen, als je weet
dat in Auschwitz 50.000 landgenoten zijn omgekomen. De opstelling is
een monument voor deze slachtoffers. Voor huidige en komende generaties
is het een plek van educatie.”
