Op 22 september 2005 opent het Bijbels Museum de tentoonstelling Lihoed Maroc, die de bijzondere geschiedenis belicht van de joodse gemeenschap in Marokko. De tentoonstelling vormt een van de sluitstukken van het jaar Marokko Nederland 2005.
In de titel Lihoed Maroc komen twee werelden samen: Lihoed betekent ‘joden’ in het Marokkaans-Arabisch.
Al vele eeuwen wonen moslims en joden er harmonieus samen en beide
culturen hebben veel raakvlakken. De geschiedenis wordt getoond aan de
hand van een grote verscheidenheid aan objecten, waaronder
gebruiksvoorwerpen, kledij, sieraden, documenten, film en foto’s.
Geschiedenis
Al ver voor de komst van de islam in de achtste eeuw woonden er joden
in Noord-Afrika. De joodse gemeenschap vormt eeuwenlang de
belangrijkste en grootste minderheidsgroep in Marokko. Op grond van hun
geschiedenis, cultuur en tradities is deze gemeenschap in twee groepen
te onderscheiden. De eerste groep zijn de autochtonen, de toshavim, die
sinds eeuwen op het platteland wonen. De tweede groep zijn de
‘verdrevenen’, de megorasjiem, uit Spanje en Portugal, die vooral in de
steden wonen. Deze tweedeling is in de tentoonstelling terug te vinden.
Platteland – Stad
De cultuur van de plattelandsjoden is nauw verweven met die van de
berbers. Beiden leefden immers lang in Marokko voor de islam er zijn
intrede deed. Tal van objecten laten die gemeenschappelijke
geschiedenis zien. Voor de nu in Nederland woonachtige Marokkanen, van
oorsprong grotendeels afkomstig van de Berberbevolking in het
Rifgebergte, is deze cultuur zeer herkenbaar. Dat dit een gedeeld
joods-islamitisch erfgoed betreft, zal voor velen een eye-opener zijn.
De voorwerpen in het stadsgedeelte van de tentoonstelling zijn
afkomstig uit steden en grote centra en tonen vaak een rijker karakter
qua materiaal en bewerking. Ook wordt hier aandacht besteed aan
architectuur en interieur. Een aparte ruimte vormt de muziekkamer; de
Marokkaans joodse muziek is bij uitstek een bindmiddel en
gemeenschappelijke factor. Dit wordt duidelijk gemaakt aan de hand van
instrumenten, foto?s en hoorbare muziek.
Recente ontwikkelingen
De naoorlogse ontwikkelingen en de emigratie van de joden vanaf de
jaren ?50 worden in beeld gebracht door grote zwart-wit foto?s. Deze
vormen de overgang naar het slot van de tentoonstelling. Prachtige
verstilde kleurenfoto?s geven een indruk van het nu nog in Marokko
aanwezige joodse culturele erfgoed. Ook wordt een gefilmd
familieportret getoond, waarin de band van eeuwen tussen de joden en
Marokko nadrukkelijk aanwezig is.
De tentoonstelling is voor het merendeel samengesteld uit de
prive-collectie van Paul Dahan uit Brussel, een van de grootste in zijn
soort in Europa.
Activiteitenprogramma
25 september: film en gesprek
2, 15, 16, 22, 23, 26, 28, 30 oktober, 12, 20, 26 november
Waarom dragen joodse Marokkanen hun jas binnenstebuiten? Ontdek het in 9 oktober: lezing
|
