Nikitov: ‘Yiddish songs meet gypsy jazz’

De band Nikitov brengt sinds 2003 met steeds meer succes Jiddisje liederen ten gehore.
Een gesprek met zangeres Niki Jacobs over haar passie voor het Jiddisj.

Op 15 februari trad Nikitov op in de kleine zaal van het Concertgebouw. Leden van de band zijn Niki Jacobs (zang), Jelle van Tongeren (viool), Adam Good (gitaar) en Jason Sypher (bas). Oude en nieuwe gedichten in het Jiddisj worden vergezeld door verschillende muzikale stijlen. Een paar dagen na het prachtige concert dat de band met veel enthousiasme neerzet ontmoet ik Niki Jacobs (Haarlem, 1979) om met haar te praten over haar passie voor Jiddisje muziek.

Ik vraag haar of ze genoten heeft van het optreden in het Concertgebouw. Eigenlijk een overbodige vraag: gedurende het hele concert straalde de zangeres. Bij vrolijke ‘drinkliederen’, zoals ze die zelf aankondigde, lag er een brede glimlach op haar gezicht en swingde ze mee op het ritme. Bij ingetogen, gevoelige nummers was duidelijk dat ze zich helemaal inleefde in het thema. Ze antwoordt dan ook dat ze het geweldig vond. Zenuwachtig is ze niet voor een concert: daarvoor geniet ze er teveel van.

Ik vraag Niki hoe ze in aanraking is gekomen met Jiddisje muziek. Ze vertelt dat haar grootvader Jiddisj sprak. Toen ze opgroeide werd er bij haar thuis regelmatig Hebreeuwse muziek gedraaid. Al op jonge leeftijd begon ze te gitaar te spelen en Hebreeuwse liederen te zingen. Ze kwam erachter dat de meeste liederen oorspronkelijk in het Jiddisj werden gezongen en later naar het Hebreeuws waren vertaald. “Eigenlijk ligt het Jiddisj dichter bij mij en dichter bij Europa”, concludeerde Niki.

“Ik ging klassieke zang studeren aan het conservatorium. Ik bleef me verdiepen in Jiddisje muziek maar kon me er binnen mijn studie niet in specialiseren. Ik ontdekte dat er in Londen en New York wél een keur aan workshops werd aangeboden. Ik stopte met het conservatorium en vertrok naar Londen voor een masterclass van Zalmen Mlotek (een autoriteit op het gebied van Jiddisje muziek-red.). Er ging een wereld voor me open: ik ontdekte een enorm repertoire van duizenden Jiddisje liederen. Eind 2002 vertrok ik naar New York om zanglessen te volgen bij Zalmen Mlotek. In die stad kwam ik in aanraking met een hele gemeenschap van mensen met een passie voor Jiddisje muziek.”

Sindsdien reist ze op en neer tussen Haarlem en New York. In de metropool voelt ze zich inmiddels minstens zo thuis als in haar geboortestad. “In New York heb je een hele scene van mensen die van Jiddisj houden, zowel van de taal als van de muziek. Ik kom graag in het Folksbiene Yiddish Theatre. Daar wordt bekende muziek, bijvoorbeeld van The Beatles, vertaald naar het Jiddisj. Met mijn vrienden daar spreek ik ook consequent Jiddisj.”

Op mijn vraag hoe belangrijk ze het vindt dat de Jiddisje taal bewaard blijft als spreektaal, antwoordt ze: “Ik vind dat heel belangrijk. In Nederland lijkt het soms alsof het Joodse leven bijna verdwenen is. In New York is het Joodse leven juist heel erg aanwezig. Het maakt me verdrietig dat ik niet weet hoe de Europees-Joodse gemeenschap zou zijn ontwikkeld zonder de Tweede Wereldoorlog. In New York is die gemeenschap nooit opgehouden te bestaan; ze is juist wel verder ontwikkeld. Ik vind dat het daar