Naast de traditionele plechtigheden in de Nieuwe Kerk en op de Dam in Amsterdam besteedt de NOS dit jaar aandacht aan de dodenherdenking in Meppel. Centraal staan de lotgevallen van de Joodse bevolking tijdens de bezetting van Meppel.
Vanaf 18.45 uur doet de NOS verslag van de herdenkingsbijeenkomst in De Nieuwe Kerk in Amsterdam. Schrijfster Nelleke Noordervliet houdt daar de jaarlijkse 4 mei-lezing. De muziek wordt verzorgd door het Nationaal Jeugdkoor onder leiding van dirigent Louis Buskens. De herdenkingsbijeenkomst wordt bijgewoond door o.a. koningin Beatrix, kroonprins Willem-Alexander, prinses Máxima en minister-president Balkenende. Presentatie: Jeroen Overbeek.
Omstreeks 19.50 uur doet de NOS verslag van de herdenkingsplechtigheid bij het Nationaal Monument op de Dam, georganiseerd door het Nationaal Comité 4 en 5 mei.
Een paar minuten voor acht uur leggen koningin Beatrix en kroonprins Willem-Alexander een krans. Aansluitend op de twee minuten stilte om 20.00 uur, zal Mr. H. Tjeenk Willink, vice-president van de Raad van State, een toespraak houden.
De Friese Annemarie Baars (17), de winnende scholiere van de jaarlijkse dichtwedstrijd ‘Dichter bij 4 mei’ draagt haar gedicht voor.
Het defilé langs het Nationaal Monument begint met het neerleggen van bloemen door leerlingen van vier Amsterdamse basisscholen. De muziek op de Dam wordt verzorgd door de Marinierskapel.
De laatste jaren belicht de NOS naast de traditionele plechtigheid op de Dam ook steeds een aspect van de Tweede Wereldoorlog aan de hand van persoonlijke herinneringen en historisch filmmateriaal. Dit jaar staan de lotgevallen van de Joodse bevolking tijdens de Duitse bezetting in Meppel centraal. Er is aandacht voor de dodenherdenking in Meppel en de korte documentaire `De Joden van Meppel’ is te zien.
In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 vond in de drie noordelijke Nederlandse provincies een grootscheepse razzia plaats. Alle mannelijke inwoners van het Drentse Meppel waren voor die tijd al naar werkkampen overgebracht. Hun vrouwen en kinderen en de andere overgebleven Joodse plaatsgenoten werden middenin de nacht van huis gehaald en naar kamp Westerbork overgebracht. Van daar kwamen ze in de weken die volgden in Auschwitz en Sobibor terecht. Meppel verloor in één nacht 90% van zijn Joodse inwoners. Enkele gezinnen hadden kans gezien onder te duiken. Vrijwel alle gedeporteerden kwamen om. Meppel was voor de oorlog een dorp met een bloeiende Joodse middenstand, na de oorlog was er geen spoor te vinden van wie ooit de Joodse gemeenschap vormden. In 1960 werd de synagoge afgebroken en was er niets meer dat herinnerde aan de Joodse bevolking in Meppel. Hierover en over die dramatische nacht in oktober gaat de korte documentaire `De Joden van Meppel’, die iets na half acht te zien zal zijn.
Dit jaar doet de NOS ook verslag van de jaarlijkse stille tocht op 4 mei in Meppel. De tocht voert langs drie monumenten, onder andere langs het Joods Monument in het Slotplantsoen. De Joodse slachtoffers van Meppel worden daar dankzij de betrokkenheid en inzet van een groep Meppelers sinds 1997 met een kranslegging herdacht. Thijs Rinsema reconstrueerde hun geschiedenis in zijn boek ‘Joden in Meppel’. In de uitzending ook aandacht voor zijn grondige onderzoek.
Om half negen, na de dodenherdenking, volgt een gesprek over de achtergronden van de razzia in Meppel en over de rol van ‘omstanders’ van de jodenvervolging in heel Nederland met professor Johannes Houwink ten Cate, hoogleraar Holocaust- en Genocidestudies aan de Universiteit van Amsterdam en directeur van het Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies.
De presentatie is in handen van Margriet Vroomans.
