NIK: Parsja 21A & B: Ki Tisa

Eerlijk proces?Hadden de afgodendienaren geen recht op een eerlijk proces? Hoe kunnen de Levieten zoveel mensen in de woestijn hebben gedood? Was dit een daad van ijverzucht, eindelijk een gelegenheid voor extremisten en fundamentalisten om hun woede te koelen op zondaren? Wanneer wij de gebeurtenissen die voorafgaan aan het gouden kalf nader onder de loep nemen, kunnen wij beter begrijpen hoe onze traditie met afgodendienaren omgaat. Na veertig dagen zonder slaap en eten komt Mosje terug met de Tien Geboden, die door G?d Zelf zijn ingegraveerd. Bij zijn tocht naar beneden vreesde hij het ergste. Het volk was vervallen tot afgoderij. Hoe was het mogelijk dat men zo diep gezonken was na de Openbaring op de berg Sinaï, na de Tien Geboden? Hoe konden de bevrijde slaven zo ondankbaar zijn tegenover hun Bevrijder?Nieuw volk, Mosje als voorvaderG?d doet Mosje een voorstel. G?d wil het volk vernietigen en een nieuw volk opbouwen met als voorvader Mosje. Mosje slaat dit aanbod af, houdt een groot pleidooi en dringt er bij G?d op aan dat Hij verder moet met de afstammelingen van Awraham, Jitschak en Ja?akov. Mosje zegt tegen G?d: ?Een tafel met drie poten (een volk met drie Aartsvaders) kan al niet blijven staan (zij vervallen af en toe tot zonde), dan toch zeker kan een tafel met één poot (als ik de voorvader wordt van het Joodse volk) niet blijven staan.? Mosje pleit voor Israël omwille van G?ds verbond en belofte aan hen en hun voorouders. Zijn inspanningen worden met succes beloond. Maar het incident met het gouden kalf kan niet ongestraft voorbijgaan. De zaak is duidelijk. Op afgoderij staat de doodstraf. Mosje zoekt mensen om het vonnis uit te voeren. De Levieten melden zich aan; zij plaatsen de G?dsdienst boven hun eigen emoties. Zij kwijten zich zo goed van hun taak, dat Mosje hen aanneemt als bedienaars van de G?dsdienst, in plaats van de bechoriem (eerstgeborenen), die dat tot dan deze taak vervulden.Toch zit er een moeilijk punt in deze episode. Wanneer Mosje opdracht geeft om de afgodendienaren te doden, stelt hij dit in naam van Hasjeem: ?Als volgt zegt G?d: ?Laat ieder zijn zwaard omgorden?.? (32:27). Waar staat in de Tora dat G?d dit ook werkelijk heeft gezegd? Rasjie heeft dit probleem opgemerkt en verwijst ons naar de sidra van de vorige week: ?Iedereen die voor afgoden offert, moet ter dood worden gebracht? (22:19).Poorten zijn gerechtshovenToch komt de Midrasj met een andere verklaring op het versdeel. Dat Mosje in de ?poort van het kamp stond? (Sjemot/Exodus 32:26) leggen onze verklaarders uit dat met ?poort? meestal het Sanhedrien wordt bedoeld, het gerechtshof van éénenzeventig oudsten. Voordat Mosje opdracht gaf om de zondaars te executeren, consulteerde hij het Sanhedrien, dat de hoogste gerechtelijke autoriteit was. Ieder van de drieduizend overtreders heeft ongetwijfeld een apart proces en vonnis gekregen, waarbij getuigen en waarschuwingen van te voren niet ontbraken. Daarom stond Mosje Rabbenoe in de poort van het gerechtshof.Met open vizierDe meeste beulen bedekken hun hoofd uit schaamte of angst voor represailles. In het Jodendom wordt ook van de executeur verwacht dat hij een hoog moreel niveau heeft. Mosje?s woorden ?Wie aan de kant van G?d staat? noodzaakten niet zozeer tot het kiezen van de ?partij van G?d? maar slaan veel meer op de soort persoonlijkheid, die in aanmerking komt om beul te worden in deze uiterst onverkwikkelijke geschiedenis. Veel Joden hadden het gouden kalf zelf niet gediend maar hun passieve afzijdigheid toonde onvoldoende karakter en gebrek aan werkelijke toewijding aan het Jodendom. Mosje zocht mensen die zó toegewijd waren dat hun enige beweegredenen de verheffing van het Joodse volk was. Alléén déze mensen mochten de uitvoerders van het doodsvonnis worden. De uitdrukking ?Iedereen dode zijn broer? is niet slechts een opdracht maar tevens een indicatie van het karakter en de persoonlijkheid van de