Parshat 16 a&b Besjalach

Rabbijn Evers (NIK) schrijft naar aanleiding van Parshat Besjalach (Sjemot/Exodus) over moderne afgoden en de permissive society.

De afgod Ba’al TsefonSjemot 14:2: "Voor de afgod Ba’al Tsefon, daartegenover zult u uw kamp opslaan aan de zee". Rasjie (1040-1105) stelt dat de Ba’al Tsefon de enige afgod was, die nog overgebleven was van alle afgoden van Egypte. De Joden moesten zich tegenover deze afgod legeren om de Egyptenaren op een dwaalspoor te brengen. De Egyptenaren zouden menen, dat de Ba’al Tsefon moeilijk te overwinnen was geweest en hen uiteindelijk zou kunnen helpen met het oplossen van het "Joodse vraagstuk". De Talmoed leert ons wanneer G’d een volk wil straffen, hij eerst haar afgoden straft. Dit gebeurde ook bij de uittocht uit Egypte. De afgodsbeelden verrotten, losten op of smolten en er bleef niets van over.Moderne afgodsbeeldenWe zien dit ook tegenwoordig nog gebeuren. In de Sovjet-Unie trad plotseling dooi en liberalisering in. Wat dit ook op de lange termijn moge betekenen, kennelijk heeft iets Rusland losgeweekt uit zijn zeventigjarig isolement en haar onbuigzaamheid veranderd. De Refuseniks schreven deze verandering op het conto van Chernobyl. Voor de Russen was geloof in wetenschap en technologie de nieuwe religie. Het monument voor deze nieuwe "godsdienst" was hun kernreactor. Toen deze het liet afweten, was hun god vergaan en dit debacle produceerde een spiritueel vacuüm. Men ging op zoek naar nieuwe waarden en het verleden werd herijkt. Deze nieuwe politieke realiteit heeft ook een theologische dimensie. Laten we onze horizon verbreden naar Amerika; ook daar is een afgod gesmolten en vergaan. De televisie-religie was een miljardenbusiness geworden en trok miljoenen kijkers. Grote tv-imperia met krachtige religieuze culturen raakten plotseling verwikkeld in vernederende schandalen en een bittere onderlinge strijd. Voor het oog van het publiek vergingen ook deze afgoden en raakten zij hun glorie kwijt. Gelijk de metalen reactor – het "beeld" van het grove materialisme in Rusland, zakte ook het religieuze cultisme als een plumpudding in elkaar.De permissive societyVoor miljoenen mensen was liberalisering van alle waarden in het vrije westen de nieuwe religie. Men aanbad de gedachte van een zorgeloos leven, waarin het enige wat telde was dat je plezier had, zonder al te veel beperkingen en regeltjes. Iedere vorm van seksuele perversie en promiscuïteit zou "normaal" gevonden moeten worden. Toen brak er een plaag uit die de nieuwe afgod van ‘vrijheid, blijheid’, op zijn grondvesten deed schudden en vele miljoenen aanhangers van "de alles-mag-cultuur" bedreigde. De teloorgang van al die nieuwe idealen leidde tot grote maatschappelijke veranderingen. Na de val van deze moderne "afgoden" zou de wereld nooit meer dezelfde zijn.Joodse afgodenOok de afgoden hebben een behoorlijke afstraffing gekregen in de afgelopen eeuw. De emancipatie uit de 19e eeuw, die de Joden gelijke rechten zou moeten geven, sloeg door. Men wilde gelijk worden aan de omgeving. Dit zou de redding van de Joden betekenen. Maar ook deze afgod van assimilatie was niet onze redding. Het geloof in onze fysieke onoverwinnelijkheid is stuk gelopen in Libanon en het geloof in militarisme als "mijn kracht en de macht van mijn hand hebben mij deze krachtige positie gegeven" bleek niet houdbaar. Ook het seculiere nationalisme als poging tot assimilatie, waarbij "de Joden een volk zouden moeten worden als alle andere volken om een einde te maken aan het Joodse vraagstuk en antisemitisme te elimineren" heeft het niet gehaald. Men hoopte, dat de dubbele standaard waarmee de Joden behandeld werden in de diaspora, zou worden opgeheven. Maar Zion is méér dan alleen maar een schuilplaats tegen xenofobie of een nationaal tehuis voor dakloze Joden.Joodse soevereiniteitOns verlangen naar Zion was altijd meer dan alleen maar een