Parsja 12A Wajechie (Beresjiet/Genesis 47:28-50:26)

Joseef gaat op bezoek bij zijn zieke vader. De mitswa (gebod) van het bezoeken van zieken staat centraal in de Joodse traditie, zoals blijkt uit de Talmoed (B.T. Nedariem 40a).

Omtrent de aard van de plicht van ziekenbezoek bestaat een meningsverschil tussen de middeleeuwse geleerden. Volgens Rabbenoe Jona (Berachot, hoofdstuk 3) is ziekenbezoek een plicht uit de Tora; volgens Maimonides (Hilchot Aweel 14) is dit een mitswa ingesteld door de Rabbijnen. Ziekenbezoek wordt tevens beschouwd als een vorm van volgen in G’ds wegen (Deut. 13:8): ‘Uw G’d zult u nawandelen’. Het volgen in G’ds wegen is niet eenvoudig. Toch geeft de Talmoed (B.T. Sota 14a) mogelijkheden aan om dit in de praktijk te brengen: men moet proberen de G’ddelijke eigenschappen te imiteren:"G’d bezocht de zieke Awraham (Gen. 18:1), zo ook moeten wij zieken bezoeken".Het belang van bikoer choliem wordt in de Talmoed (B.T. Sjabbat 127a) als volgt verwoord: er zijn dingen waarvan de mens de vruchten geniet in deze wereld, waarvan de hoofdsom blijft staan voor de wereld die komen zal. De volgende zaken zijn eeuwigdurende verdiensten: eerbied voor vader en moeder, het verlenen van menslievende diensten, ’s morgens en ’s avonds bijtijds aanwezig zijn in het leerhuis, gastvrijheid, ziekenbezoek etc.Geestelijk en lichamelijkDe mitswa van het bezoeken van zieken bestaat uit twee onderdelen:a. Zorgen voor alle behoeften van de zieke.b. Voor hem dawwenen (bidden).Men mag niet met lege handen op ziekenbezoek gaan en men moet ervoor zorgen, dat het bezoek de zieke niet te zwaar valt.Indien te vrezen valt dat de zieke de bezoeker verdenkt van leedvermaak, dat de bezoeker zich verheugt over de ziekte van de patiënt, is het beter om niet op bezoek te gaan (Sjoelchan Aroech Joré Dé?a 335). De zieke moet baat hebben bij het bezoek. Indien de bezoeker geen goede bedoelingen heeft, of indien hij niet heeft gedawwend (gebeden) voor de zieke, heeft men de mitswa van bikoer choliem niet vervuld (Rema Joré Dé?a 335:4).De Chagamiem (Wijzen) hebben toegestaan zieken ook te bezoeken op Sjabbat. Ook is het toegestaan om een miesjèbérach (zegen) te laten uitspreken in de synagoge voor een ernstige zieke.Telefonisch ziekenbezoekEen vraag die binnen het kader van bikoer choliem tegenwoordig nogal eens gesteld wordt, luidt of men voor het vervullen van deze sociale mitswa persoonlijk bij de zieke op bezoek moet gaan of dat men deze mitswa (gebod) ook per telefoon kan vervullen. Moderne autoriteiten hebben hun licht over deze vraag laten schijnen. Rav Mosje Feinstein (Igrot Mosjé, Joré Dé?a I:223) meent, dat men de mitswa niet volledig vervult met moderne communicatiemiddelen, omdat de zieke doorgaans meer heeft aan een persoonlijk onderhoud dan aan een ’telefoontje’. Bovendien mag aangenomen worden, dat de bezoeker meer geneigd zal zijn te dawwenen (bidden) voor de zieke, indien hij hem ?van aangezicht tot aangezicht’ gesproken heeft. De gebeden in de buurt van een zieke zijn krachtiger omdat de Sjechiena (G’ddelijke Aanwezigheid) sterker gevoeld wordt bij het van het ziekbed. De Zwitserse Rabbi Ja’akov Breish sluit zich aan bij de conclusie van Rav Feinstein en stelt nog, dat telefonisch ziekenbezoek zeker een ‘chessed’ (liefdedaad) is (Chelkat Ja?akov II:128). Rav J.J. Grunwald legt uit, dat bikoer choliem uit vier onderdelen bestaat:Dawwenen (bidden) om barmhartigheidDe ziekenkamer en omgeving schoonhouden en verzorgenZorgdragen voor alle overige behoeften van de ziekeDe zieke steunen door persoonlijke aandacht en zorg.Hoewel het eerste onderdeel van deze mitswa zonder de aanwezigheid van de zieke kan worden uitgevoerd, zijn de overige drie aspecten niet of nauwelijks op afstand te realiseren (Kol Bo II:1:1).Volgens Rabbi Joseef Elijahoe Henkin vindt een zieke het niet altijd even prettig bezocht te worden. De mitswa is afhankelijk van zijn gemoedstoestand en wensen. Wanneer de zieke veel bez