Parsja 13A Sjemot (Sjemot/Exodus 1:1-6:1)

Het Hebreeuws: soorten, uitspraken en uitholling. De Joden behielden hun eigen taal in Egypte en daarmee ook hun eigen identiteit als volk.

De geschiedenis van het Joodse volk in galoet – diaspora – kan op verschillende wijzen benaderd worden. Een religieus mens zal de geschiedenis bezien vanuit religieuze motieven en perspectieven, waarin G’ds wereldleiding het centrale thema vormt. Na de verwoesting van de Tempel te Jeruzalem in 70 n.d.g.j. stuurde G’d Zijn Israël onder de volkeren, te midden waarvan hun aanhankelijkheid aan de Joodse traditie telkens weer op andere wijze op de proef werd gesteld. Het galoet vormt de uitdaging voor de Bné-Jisraëel om onder wisselende omstandigheden hun standvastigheid en gehechtheid aan de eeuwenoude traditie – we worden in de Tora niet voor niets een hardnekkig volk genoemd – te tonen. Dit is de constante factor in de loop van de Joodse geschiedenis.Verschillende soorten beproevingenDaarnaast bestaan er in iedere periode andere omstandigheden, die de aard en de kleur van de beproeving bepalen. Zo heeft het Joodse volk tijden van religieuze of economische onderdrukking gekend, hetgeen in godsdienstige termen de test van armoede genoemd zou kunnen worden. Maar er zijn ook perioden van economische bloei aan te wijzen en tijdvakken van meer religieuze vrijheid. Helaas is deze beproeving van rijkdom in materiële of spirituele zin voor sommige loten aan de Joodse stam fataal gebleken. De vrijheid, gelijkheid en broederschap, die de Joden in Europa grosso modo sinds 1900 te beurt zijn gevallen, zijn hiervan een typisch voorbeeld. De hier de facto vigerende G’dsdienstvrijheid heeft een enorme aantrekkingskracht uitgeoefend op Joden uit alle delen van de wereld. De vrijheid van boekdrukkunst evenzeer. Maar het zou verkeerd zijn te menen, dat deze égalité en fraternité slechts positieve kanten zouden hebben voor de inhoud van de Joodse G’dsdienstbeleving.Te vaak wordt vergeten, welk een gevaar het Jodendom van de kant van de Aufklärung bedreigde in weerwil van de tolerantie en de goed bedoelde plan-nen van de verlichte geesten. Want hoeveel voordeel in materieel en politiek opzicht de Joden van een ver-wezenlijking van de nieuwe denkbeelden ook mochten verwachten, daartegenover stond, dat het Jodendom door deze ideeën ondermijnd kon worden. En welke rampzalige gevolgen die zouden kunnen hebben, wordt duidelijk als men bedenkt, wat de religie voor deze gemeenschap betekende.Betekenis van de godsdienstDe religie was niet alleen de grondwet van iedere Joodse volksgroep, zij vormde tevens haar geestelijke inhoud; het Joodse recht was erop gebaseerd, het dagelijks leven werd erdoor gedragen, normen, waarden en tra-ditie wortelden in haar ideeënwereld; kortom de religie verving in het getto alles wat in andere nationale gemeenschappen de volksgenoten met hechte banden samenbindt en hen een eigen stem-pel opdrukt. Een aantasting van het Joodse geloof zou dus op den duur moeten leiden tot de vernietiging van het gemeenschapsbesef. Met de religieuze conformiteit zou ook de nationale verbondenheid verloren gaan. Dan zou de éénheid van de Joodse groep uit-éénvallen.Assimilatie van taal en cultuurIk zie parallellen tussen de intrede van de Joodse bevolkingsgroep binnen het grotere maatschappelijk geheel en de steeds bredere bekendheid, waarin de Joodse taal zich in het Westen mag verheugen. Ook hier loert het probleem van verschraling en verarming, assimilatie van de taal als het ware.De intrede van het Hebreeuws – eeuwenlang een typisch Joodse taal – binnen het culturele erfgoed van West-Europa en Amerika, de hernieuwde belangstelling – ook van niet-Joodse zijde – voor het Iwriet, is een ontwikkeling, die enige kanttekening behoeft. Grotere bekendheid met het Hebreeuws juichen wij zonder meer toe. Maar het Hebreeuws is in de Joodse beleving toch iets anders dan het is voor de gemiddelde taalwetenschapper.