Parsja 41-A Dewariem

Dewariem 1:1: "Dit zijn de woorden, die Mosje tot geheel Israël gesproken heeft…" In het 5e boek van de Tora houdt Mosje zijn laatste grote redevoering. Heeft de Tora inderdaad die invloed gehad, die het had moeten hebben?De invloed van de Tora op de beschavingKan de Tora voor de mens van vandaag, die leeft in een wereld van revoluties, automatisering en atoombewapening nog betekenis hebben? De Tora is een belangrijke bron van inspiratie geweest voor het religieuze denken en heeft een diepgaande invloed gehad op de culturele ontwikkeling in Europa, Amerika en het Nabije Oosten. Niettemin lijkt de Tora voor velen niet veel meer te zijn dan een achtenswaardige stem uit het verleden.De Tora beschrijft het Opperwezen als een persoonlijke G’d, die over de natuur heerst en de menselijke geschiedenis stuurt. Het Opperwezen wordt niet slechts als eerste oorzaak van al het zijnde gezien, die in een ver verleden de wereld schiep maar Zich sindsdien uit Zijn schepping terug zou hebben getrokken en het universum aan zijn wetmatig lot zou hebben overgelaten. G’d blijft betrokken bij de mensheid en Zijn relatie tot de mens blijft van persoonlijke aard. Het Opperwezen kent Zijn onderdanen en wil door hen gekend worden. De verhouding tussen G’d en mens wordt in de Tora beschreven in ethische categorieën: op de mens wordt een ethisch beroep gedaan. Het is een Ich-Du relatie, die de mens niettemin vrijlaat in zijn keuzes en hem een grote individuele verantwoordelijkheid toekent, samengevat in het ethisch monotheïsme van het jodendom. De Tora is een revolutionair boek: een belangrijk thema vormt de bevrijding van de mens van incestueuze gebondenheid aan bloed en bodem, van het onderworpen zijn aan afgoderij en slavernij. Het hoofdthema vormt Imitatio Dei, het wandelen in de voetsporen van G’d en het opgaan in Zijn eigenschappen. Het mens- en wereldbeeld wordt bepaald door het begrip verheffing, waarin alle onderdelen van de schepping worden betrokken. Er bestaat geen symbool voor de Tora om dezelfde reden waarom er geen symbool bestaat voor G’d: de Tora is enig en uniek evenals G’d. De Tora heeft weinig of niets gemeen met andere wetten en systemen uit de oudheid. De Tora kan alleen met zichzelf worden vergeleken; zodra men de Tora in termen probeert te vatten doet men de essentie van de Tora geweld aan. De Tora is zo uniek omdat daarin G’ds ‘denken’ centraal staat. De Tora is een buitenwerelds gegeven, dat niet naar de maatstaven van religies, die ontstaan zijn vanuit enig cultureel volksbewustzijn, beoordeeld kan worden. De Tora ontmoette in de loop der eeuwen de grote wereldculturen, die ‘man-made’, materialistisch of intellectualistisch van aard waren. Vandaar dat de Tora altijd in confrontatie trad met de verschillende oude beschavingen.G’ds partnerDe Tora begint met het verhaal van de schepping van het universum door G’d en de formatie van de mens naar Zijn evenbeeld. G’d schiep de aarde niet volmaakt maar bood de mens de gelegenheid de aarde te vervolmaken en in deze hoedanigheid als deelgenoot van G’d te fungeren. Het begrip rechtvaardigheid werd aan de mensheid overgebracht door Noach, toen G’d aan het einde van de zondvloed met hem een verbond sloot waarbij Hij hem eerbied oplegde voor de heiligheid van het menselijk leven. Deze Noachidische geboden, die golden voor de hele mensheid waren bedoeld als een modus vivendi voor een maatschappij, die moest worden herschapen nadat zij op zeer ernstige wijze had gefaald als gevolg van ‘geweld’ (Beresjiet 6:11).De noodzaak om de wereld te vervolmaken, en de maatschappij naar G’ddelijke criteria in te richten werd voor het eerst pas door Awraham, de eerste aartsvader, beseft en hij was de eerste die hiernaar handelde. G’d sloot een verbond met hem en maakte aanspraak op hem en zijn nakomelingen als werktuigen om aan de gehele mensheid ‘de weg van G’d om liefdesplicht en gerechtigheid uit te oefenen’ (Beresjiet 18:19) bekend te maken. Bij de verbondslu