Eervolle vermelding voor Nederlands architectenbureau

Bij de architectuurprijsvraag voor een ontwerp voor concentratiekamp Bergen Belsen ging een eervolle vermelding naar de inzending ?Notion of abscence?, van het Nederlandse Architectenbureau Micha de Haas.

In de zomer van 2002 schreef het Bundesland Niedersachsen (Duitsland) een prijsvraag in twee fases uit voor een totaal landschapsontwerp en een ontwerp voor een bezoekerscentrum op het terrein van het voormalige concentratiekamp Bergen Belsen.Van de 156 inzendingen, waaronder de inzending van de Nederlandse architecten Micha de Haas en Michael Walma van der Molen, werden 25 ontwerpen geselecteerd voor de 2e ronde.Op 28 februari 2003 hebben de leden van de internationale jury, waaronder Professor Dr. Henry Friedländer, besloten een eervolle vermelding toe te kennen aan Walma van der Molen en De Haas toe te kennen. De officiële prijsuitreiking vond plaats op dinsdag 11 maart 2003 in Celle, Duitsland, door de minister van cultuur van de deelstaat Niedersachsen.Nadere toelichting door Micha de Haas:Voor mijn collega en neef Michael Walma van der Molen, en voor mijzelf, was het vanzelfsprekend dat wij aan deze prijsvraag zouden deelnemen. Onze beide moeders brachten als meisjes de laatste oorlogsjaren, samen met hun ouders, broertje en zusje, in Bergen Belsen door. Deze twee gezinnen overleefden het kamp, veel andere familieleden zijn nooit teruggekomen. Onze persoonlijke geschiedenis is daarom sterk met deze locatie verbonden. De kans om, met onze professionele inzichten en kennis, een dialoog aan te gaan met deze geschiedenis, moesten wij wel aangrijpen.Met veel inzet hebben wij gewerkt aan een ruimtelijk ontwerp dat de emotionele en historische betekenis van deze locatie op een toepasselijke wijze moet verbeelden.Voor de bezoeker van Bergen Belsen is het contrast tussen de verschrikkelijke geschiedenis en het ontbreken aan ieder teken hiervan in het idyllische landschap van vandaag, het meest indrukwekkend Het was juist deze notie die wij op een pregnante wijze wilden laten uitkomen ? met name door de grens van het voormalige kamp duidelijk te markeren ? de grens tussen het schuldige en het onschuldige landschap.Micha de Haas stelde ons de begeleidende tekst bij de inzending van het ontwerp en enige afbeeldingen ter beschikking.Uit de herinneringen van mijn grootmoeder"De zomer van 1944 was warm… Na het werk gingen we vaak naart het veldje achter de Appelplatz, met het kind in een karretje, ons brood en een luier die we als tafelkleed gebruikten er bovenop. Het lag dicht bij het hek en de uitkijktoren, maar aan de andere kant van het prikkeldraad konden we prachtige bossen van de Lünenbrugerheide, die deden ons denken de tijd dat het leven nog gewoon en goed was. Altijd als ik overdag in de buurt van die groene plek kwam nam ik een paar minuten voor mezelf. Ik ging zitten en zei tegen mezelf: en nu komt het Vioolconcert van Mendelssohn, of ne Hauydn’s Symfonie met de paukenslag, en dan neuriede ik zoveel als ik me ervan herinnerde. Op zo’n manier kon je toch nog een heel klein betje een ‘normaal’ mens blijven. Het eerste jaar na de bevrijding kwam het woud van Bergen-Belsen terug in mijn herinnering, telkens als ik naar een concert ging, groots en hoog, en zo echt dat ik mijn ogen moest uitwrijven om me ervan bewust te worden dat ik daar helemaal niet was…"De locatieBezoekers aan Bergen-Belsen komen tegenwoordig met zoveel verschillende herinneringen, verhalen en emoties. Het is onmogelijk om die allemaal in één uniforme beleving weer te geven. De plek moet ruimte bieden aan de persoonlijke gedachten van alle mensen. In dit geval is de plek zelf het gedenkteken. Symboliek is onnodig: wat hier herdacht wordt is hier werkelijk gebeurd. Onder deze grond zijn de geschiedenis en het lijden begraven, dat moet onaangeroerd blijven, nooit iets anders worden dan kamp Bergen-Belsen.Wat op het kampterrein van Bergen-Belsen het meest treft is de leegte, de afwezigheid van tas