Soekot Afterparty: Wat te doen met Mr. Etrog?

Soekot is voorbij, de dure Etrog is nu waardeloos. Of toch niet? Heb je wel eens een boterham met Etrogjam gegeten? Of wil je komende Poerim aan de Etroglikeur? Dit artikel gaat over het hergebruik van de Arba’a Miniem (vier soorten).

Aan het uitzoeken van de Arba’a Miniem (vier soorten) wordt veel moeite besteed. Op Jeruzalemse markten maar ook in Amsterdamse sjoels staan mensen ieder jaar de vier soorten aandachtig te onderzoeken. De Hadassiem (myrte-takjes) en de Arawot (wilgentakken) zijn snel bekeken, maar het uitzoeken van een mooie Loelav (palmtak) en Etrog is een precies werkje. Sommige mensen gebruiken zelfs een vergrootglas. In sjoels wordt met elkaar vergeleken wie de mooiste Loelav en Etrog heeft gevonden.Maar dan is Soekot voorbij. Wat doen we met de Arba’a Miniem? In Nederland kost een compleet set f 135,-. Het liefste zouden we daar nog wat plezier van hebben. (Je kan een setje door een vriend uit Israël laten meebrengen; in de tussendagen van Soekot, als het echt uitverkoop is, maar daar gaat het nu niet om.)Met de twee wilgentakken (de Arawot) zijn we snel klaar. Of je hebt ze ‘geklapt’* op Hosjana Raba, of ze zijn inmiddels volkomen verlept.De myrte-takjes (de Hadassiem) zijn zeer goed bruikbaar als Besammiem (reukwerk). Je kan de blaadjes van het takje halen en in een potje stoppen of de takjes helemaal drogen. De aldus verkregen Besammiem gebruik je om aan te ruiken op zaterdagavond, wanneer de Sjabbat uitgaat. Bij Havdala (de ceremonie waarmee Sjabbat wordt beëindigt) wordt altijd aan iets lekkers geroken als troost voor het uitgaan van de Sjabbat.De Loelav is volgend jaar helaas niet meer bruikbaar voor de mitswa van Arba’a Miniem, zoals geen enkele van de vier soorten opnieuw gebruikt kan worden. De Loelav droogt wel mooi en kan dan worden gebruikt voor?het dak van de Soeka. Het dak van de Soeka wordt namelijk gemaakt van natuurlijk materiaal, het Schag, waardoor je de hemel net moet kunnen zien. En een aantal gespaarde oude Loelaviem vormen een prima dak.Blijft over de Etrog. Met recht Mr. Etrog, want deze citrusvrucht heeft een edele uitstraling. De Etrog staat ook bekend als ‘sukadevrucht’. Er wordt dan ook fabrieksmatig sukade van gemaakt. Thuis kun je veel leukere dingen met de Etrog doen.Ten eerste kan er van de Etrog jam worden gemaakt. Dit recept komt uit Molly Bar David (uitg. 1964) en het WIZO kookboek (uitg. 1954).Men neme:- 1 of meer Etrogiem- 1 sinaasappel- 1 grapefruit- 1 citroen- SuikerFruit goed wassen, doorsnijden, pitjes eruit halen, in heel dunne plakjes snijden en elk plakje weer in vieren snijden. Eén nacht in water laten staan. Net onder water (dus met zo wienig mogelijk water) koken en dit nog twee maal met nieuw water herhalen zodat de schillen zacht worden en de bittere smaak verdwenen is. Daarna de vruchten gedurende plm. 40 minuten koken met een hoeveelheid suiker die gelijk is aan het gewicht van de vruchten en in een dubbele hoeveelheid water, zo ontstaat dan de marmelade.De Etrog kan ook worden gebruikt voor Besammiem (reukwerk). Hiertoe maak je met bijv. een dunne schroevendraaier allemaal gaatjes in de Etrog. Vervolgens wordt in elk gaatje een kruidnagel gestopt, net zo veel tot dat de Etrog helemaal zwart ziet. Wanneer de Etrog langzaam opdroogt komen de kruidnagels dicht op elkaar te zitten. De geur van Etrog met kruidnagel is overheerlijk.Het lekkerste is misschien wel om van de Etrog likeur te trekken. Dit is niet moeilijk en geeft na enkele maanden veel additionele Soekot vreugde.Men neme:- 1 liter brandewijn- 400 gram suiker- 3 EtrogiemWas de Etrogiem en schil ze. Het gaat om de schil! Gelukkig heeft een Etrog meer schil dan vrucht. Daarna maak je een suikerstroopje waar je de schilletjes van 2-3 Etrogiem in laat sudderen. Het stroopje wordt verdeeld over twee of drie lege en schone wijnflessen. Giet vervolgens de brandewijn in de flessen. Je moet even proeven voor je alle brandewijn erin giet want de smaak van de Etrog moet goed aan