Zappen door de Talmoed

Een kijkje in de Talmoedische wereld.Deze week: Leren of doen?

Toch komt een illuster gezelschap van rabbi Tarfon (Israël, eerste eeuw) en andere geleerden tot een andere beslissing. Samengekomen op ?de zolder van Beit-Nitza’ in Lod vraagt men zich af wat belangrijker is: leren of doen? Rabbi Tarfon zegt: ?Daden ? de praktijk ? zijn belangrijker.’ Rabbi Akiva zei: ?Leren is belangrijker.’ De an-deren waren het met Akiva eens, want leren leidt tot uitvoeren in de praktijk (B.T. Kidoesjien 40b). Wel blijft intentie belangrijk. Volgens Rabba is uiteindelijke doel van wijsheid (=Tora leren) inkeer en goede daden. Dat iemand niet de Tora leest en bestudeert en vervolgens tegen zijn ouders aantrapt, tegen zijn leraar, of tegen een ieder die meer weet of meer leerlingen heeft dan hij (B.T. Berachot 17a). Ook moet men leren met de juiste houding van Godsvrezendheid en met de intentie om wat er geleerd is in praktijk te brengen.Toch lijkt leren theologisch gezien op een hoger plan te staan. Het vers "Want het gebod is als een lamp, de Tora als een licht" (Spreuken 6:23) werd als volgt uitgelegd: het vers vergelijkt het gebod met een lamp, omdat deze net als een lamp slechts een beperkte tijd licht geeft. Kortom: een gebod beschermt slechts tijdelijk. Maar de Tora is als het licht (= de zon), net zoals het licht eeuwig schijnt, zo beschermt de Tora ook eeuwig en, boven-dien dooft een zonde de beloning van een goede daad, maar niet de beloning voor het leren van Tora (B.T. Sotah 21). Die wordt gewoon uitbetaald. De halacha beslist dan ook dat leren belangrijker is dan het doen van een gebod. ?Leren weegt op tegen alle geboden’. Dus wanneer iemand leert en er doet zich een situatie voor dat hij een goede daad kan verrichten, is het beter door te leren en de goede daad door iemand anders te laten doen. Alleen wanneer er niemand anders is moet je ophouden met leren en de mitswa uitvoeren.Vandaar dat Tora leren volgens de Misjna ´´n van de dingen is die geen minimummaat heeft. De Gaon van Wilna legt uit waar-om: "De Misjna (Pea 1: 1) stelt dat leren geen minimummaat heeft… omdat elk woord dat je leert een apart gebod is van Toraleren, dat opweegt tegen alle geboden. Wanneer je dus een pagina van de Talmoed leert vervul je honderden geboden. Vandaar dat het beter is om honderden geboden te vervullen (door te leren) dan ´´n willekeurig ander gebod uit te voeren. (Sjenot Elijahoe)." De Chafetz Chajim (1838-1933) heeft het na gemeten. "Ik zag op de klok dat je in ´´n minuut twee honderd woorden kan zeggen. Dat zijn dus duizenden woorden van Tora per uur, waarbij elk woord een afzondelijke mitswa (=gebod) is waardoor duizenden goede engelen worden geschapen?" (Torat Habajit, 2).Leo Mock (Amsterdam, 1968) studeerde Joodse Geschiedenis (M.A.) aan een Universiteit in Israël en Oude Gesachiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Van 1999 tot 2001 doceerde hij Misjna en Talmoed aan de vakgroep Hebreeuws aan de UvA. Vanaf 1999 schrijft hij ook geregeld voor het NIW, waarin de artikelen uit "Zappen door de Talmoed" eerder in bewerkte vorm als column verschenen.Zappen door de Talmoed is verschenen bij Amphora Books te Amsterdam. ISBN: 90 6446 027 2