De echte ‘Pianist’ leeft voort op cd

Composities van Wladyslaw Szpilman, de centrale figuur in Roman Polanski’s laatste film ‘The Pianist’, is na een halve eeuw op cd verschenen.

Sinds de verfilming van Roman Polanski (nu al gelauwerd met meerdere prijzen) is Szpilman als Holocaust-overlevende wereldberoemd geworden. Maar in 1968 was de wereld de naam van Szpilman vergeten. Andrzej Szpilman vertelt dat zijn vader nooit over de oorlog sprak, en zelfs niet verteld had dat hij joods was. "Ik denk dat het te pijnlijk voor hem was, omdat hij de enige overlevende was van zijn hele familie. Voor mij was het een enorme schok te lezen wat hem was overkomen."De herinneringen van Szpilman, die door het communistische regime in Polen in de ban gedaan waren, moesten hoe dan ook gelezen worden, vond Andrzej, en door zoveel mogelijk mensen. In 1999 werd het boek opnieuw uitgegeven. "Mijn vader was al achter in de tachtig, en zag er niets in. Volgens hem zou niemand het willen lezen." Inmiddels is het boek in twintig talen vertaald en een wereldwijde bestseller. Szpilman voelde zich vereerd dat Roman Polanski er belangstelling voor toonde."Toen het boek er eenmaal was wilde mijn vader wel signeren en spreken over de inhoud", vertelt Andrzej. "Dat was de eerste keer dat ik hem over de oorlog hoorde praten, en hij gebruikte prcies dezelfde zinnen als hij in 1946 had opgeschreven. Terwijl hij zijn eigen tekst al vijftig jaar niet meer gezien had. Hij sprak op dezelfde afstandelijke toon als die hij in het boek gebruikt. Alsof er een computer stond te spreken."In Polanski’s film is Szpilman alleen als klassiek pianist te zien, maar hij was ook componist. Naast klassieke werken schreef hij ook ruim 500 popsongs. Die zijn nu, dankzij zoon Andrzjej, op CD verschenen. "In de film zie je hoe mijn vader beschermd en geholpen werd door Polen omdat ze hem kenden als verdienstelijk Chopin-pianist,", vertelt Andrzej, "maar in werkelijkheid was hij veel bekender door zijn populaire muziek. Dààraan heeft hij zijn leven te danken. Mijn vader heeft nooit de kans gehad om zijn composities buiten Polen bekendheid te geven, eerst door de nazi’s en daarna door de communisten, die van mening waren dat die muziek thuishoorde in Polen en nergens anders. Het is voor mij een erekwestie daar verandering in te brengen. Dat heeft mijn vader verdiend."Op de meest recente CD , ?Wendy Lands Sings the Music of The Pianist Wladyslaw Szpilman? staan een aantal jazz- en populaire nummers die Szpilman schreef tussen 1930 en 1960. Er werden nieuwe, Engelse teksten geschreven, en na uitgebreide audities werd de Canadese zangeres Wendy Lands uitgekozen voor de opnames.Al eerder werd een werk door het Los Angeles Jewish Symphony Orchestra opgenomen, het door Szpilman zelf als ‘Gershwin-achtig’ Concertino voor piano en orkest. Hij componeerde het tijdens zijn onderduik in het ghetto. "De tegenstelling tussen de verschrikkelijke omstandigheden waarin Szpilman verkeerde toen hij het schreef en de verrukkelijke optimistische muziek is verbluffend", zegt artistiek leidster van het orkest Noreen Green.Volgens zoon Andrzej is die luchtigheid juist waardoor zijn vader de kracht had om tegen de klippen op te overleven, ook toen het communistische regime in 1968 antisemitische zuiveringen doorvoerde. "Mijn vader sprak niet graag over die dingen, maar hij sloeg zich erdoorheen door opgewekte muziek te schrijven."Luister hier naar geluidsfragmenten van de laatste cd.