Fundamentalisme: Beroerde kopieën raken de fundamentalist niet

Wat is het fundament van fundamentalisme? Het fundament stelt dat het heilige boek waarop men zich beroept, woord voor woord door God geschreven of geïnspireerd is. De Stenen Tafelen, zo lezen we in de joodse bijbel, zijn door God eigenhandig beschreven.

Fundamentalisme wordt in één adem genoemd met agressie en aanslagen. Maar het is vooral teksten letterlijk nemen en de waar heid die dat oplevert niet in discussie willen brengen.Bijbelgeleerde Patrick Chatelion Counet legt uit dat inter preteren moet, omdat er in feite zo’n groot verschil is tussen de ‘openbaring’ en het ‘heilige boek’. Maar de fundamentalist wil het niet horen, want ‘het’ staat geschreven.Fundamentalisten zijn er niet alleen onder de gelovigen. Het is de laatste week al vaker gezegd: ook iemand als Ayaan Hirsi Ali, die de Koran letterlijk neemt en onwrikbaar gelooft in de onwaarheid daarvan, is een fundamentalist.Wat is het fundament van fundamentalisme? Het fundament stelt dat het heilige boek waarop men zich beroept, woord voor woord door God geschreven of geïnspireerd is. De Stenen Tafelen, zo lezen we in de joodse bijbel, zijn door God eigenhandig beschreven. Dat Mohammed niet kon lezen of schrijven was noodzakelijk om de Openbaring zuiver door te geven. Om dezelfde reden moest Maria maagdelijk baren: zo gaf zij de zuiverheid van het vleesgeworden Woord door. Wie dit fundament onderuit weet te halen, brengt het fundamentalisme aan het wankelen. Zou je denken. Welnu, noch van de Koran, noch van de joodse Bijbel, noch van het Nieuwe Testament bezitten we zuivere tek sten. Alle oorspronkelijke handschriften zijn verloren gegaan. De kopieën tellen talloze tekstvarianten met schrijffouten, verdubbelingen en omissies. Het ‘Woord van God’ is door de tijd heen aardig verminkt. In een graf van de grote moskee te Sanaa in Jemen zijn stukken Koran gevonden uit de zevende eeuw die onderling zo sterk verschillen dat je niet meer kunt uitmaken wat het precieze Woord van God was.Islamitische geleerden beweren dat de koran die in Bagdad bewaard wordt de oudste is. Deze behoorde toe aan kalief Uthman (die de Canon van de Koran liet vastleggen) en volgens de overlevering zat hij daarin te lezen toen hij in 650 vermoord werd. Bloedsporen zouden dit bewijzen. Helaas hebben die ook vele woorden uitgewist zodat – mocht het de oudste zijn – het in elk geval een incomplete koran is.Liggen fundamentalisten wakker van het feit dat hun heilig boek lang na de dood van hun stichter opgetekend en beroerd gekopieerd is? Het zou moeten, maar het is niet zo. Zij schuiven één handschrift naar voren en noemen dat origineel. En van hun beslissing zeggen zij dat God het zo wilde. We zullen moeten komen met krachtiger argumenten, waarvan iedereen onmiddellijk de onweerlegbaarheid inziet. Die zijn er: teksten die elkaar tegenspreken, onjuistheden bevatten, onbegrijpelijk zijn. Teksten, kortom, die interpretatie behoeven. Van fundamentalisten mag het Woord van God niet worden uitgelegd, omdat het dan niet meer Gods Woord is maar mensenwerk. Het legt zichzelf uit. Welnu, als dat zo is hoe zit het dan met de vele tegenstrijdigheden in Bijbel en Koran? Enkele voorbeelden. De Bijbel beweert dat de mens nà de dieren geschapen is en vóór de dieren. Eén van beide kan, beide niet.In de Koran lezen we dat Adam de ene keer geschapen wordt ‘uit leem’, een ander keer ‘uit een druppel [zaad]’, en weer een andere keer ‘uit water’. Soera 2,219 noemt wijn ‘zonde’, maar Soera 16,67 noemt de vruchten van de wijnranken ‘heerlijke voeding’ en ‘[Allah’s] teken voor verstandige lieden’. De Koran noemt Maria de zus van Mozes en Aäron beschouwt dus Mozes en Jezus als ‘neven’. Mohammed wist natuurlijk dat Mozes en Jezus géén ‘neven’ waren. Willen we begrijpen wat hij bedoelde dan moeten we interpreteren, want letterlijk staat er onzin.De noodzaak om te interpreteren rekent af met de mythe van Gods Woord als