Reizen voor de toekomst: jongerenproject gericht op tolerantie en wederzijds begrip

Straatcultuurjongeren hebben slechts een beperkte kennis over de Tweede Wereldoorlog. Met name het besef van de vervolgingen door de Nazi’s is vaak niet of nauwelijks aanwezig.

In het jongerenwerk, het sociaal cultureel werk en in het voortgezet onderwijs worden uitsluiting en discriminatie als belangrijke knelpunt ervaren. De gebeurtenissen op 11 september 2001, het voortdurende conflict in het Midden-Oosten en de oplopende spanning tussen de westerse wereld en de islamitische wereld in en buiten Europa creëren spanning tussen groepen jongeren onderling en tussen jongeren en de rest van de samenleving. Recentelijk is vaker sprake van uitgesproken racistische conflicten en zelfs racistisch gemotiveerd geweld. Door verschillende factoren lijken groepen jongeren zich van elkaar te vervreemden en het is de toenemende zorg daarover die de initiatiefnemers heeft gemotiveerd om een project in het leven te roepen dat een brug moet slaan tussen heden en verleden, tussen jong en oud en vooral tussen etnisch verschillende groepen jongeren. Het Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum (NOV) te Overloon en Palet, steunpunt voor multiculturele ontwikkeling in Noord-Brabant, hebben daarom gezamenlijk een project ontwikkeld.Het project sluit naadloos aan bij onder meer het Jeugdvoorlichtingsbeleid van de Nederlandse overheid, het zogeheten Grote Stedenbeleid en beleid zoals wordt voorgestaan door de Europese Commissie. Het project kreeg de titel ‘Reizen voor de Toekomst’; het wil een bijdrage leveren aan het creëren van historisch besef, van inzicht in eigen normen en waarden en de normen en waarden van anderen en van het vermogen en de plicht van ieder individu om te kiezen tussen goed en kwaad.Reis naar concentratiekampen centraalIn drie pilots hebben jongeren met verschillende culturele achtergronden uit verschillende steden, met diverse religieuze en sociale achtergronden en uit verschillende milieus aan het project ‘Reizen voor de Toekomst’ meegedaan. Zij werden begeleid door hun eigen jongerenwerkers en politie-netwerkers uit de betreffende steden, gecoördineerd door het Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum en Palet.In totaal duurde elke pilot ongeveer een jaar. Binnen elk project was de leerervaringsreis naar Auschwitz en Theresienstadt of Buchenwald het zwaartepunt. In totaal hebben 120 jongeren (50% jongens/meisjes) uit zes verschillende steden met diverse achtergronden deelgenomen. Ze hadden de Nederlandse, Turkse, Marokkaanse, Joegoslavische, Oegandese, Russische, Antilliaanse of Surinaamse etniciteit. Ook op religieus gebied waren de groepen gemengd; moslim, jood, christen en buitenkerkelijk. De leeftijdsopbouw van de doelgroep was tussen de 16 en 20 jaar. Daarnaast hebben vijftien jongerenwerkers en vijf politiefunctionarissen deelgenomen. Aan het einde van het project presenteerden de jongeren hun ervaringen aan leeftijdsgenoten. Op deze wijze werden hun ervaringen als een olievlek verbreid. Ongeveer zo?n 300 mensen, familieleden, vrienden en vriendinnen, scholieren, bezoekers van jongerencentra, bestuurders en ambtenaren zijn door de jongeren per deelnemers plaats bereikt. Bij de ene plaats meer, bij de andere plaats wat minder. Zowel de landelijke als de regionale pers (kranten, radio en TV) hebben aandacht gegeven aan ?Reizen voor de Toekomst?. Alle ervaringen, adviezen en opmerkingen gedurende de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van de pilots zijn verzameld, verwerkt en hebben geresulteerd in een methodische handeling voor jongerenwerkers, sociaal cultureel werkers en docenten.Leren van ervaringsdeskundigen Dhr. Samuel Wennek (Holocaust-overlevende) en dhr. Ab van Dijk (Buchenwald/Dora overlevende) zijn als ervaringsdeskundigen nauw betrokken geweest bij de opzet en uitvoering van het inhoudelijke deel van het project en de begeleiding van de leerervaringsreis naar Auschwitz, Theresienstadt en Buchenwald. Zij hebben op locatie hun ervaringen met jongeren gedeeld en hebben jongeren onders