Zappen door de Talmoed

Een kijkje in de Talmoedische wereld."Ben Zoma zegt: Wie is wijs? Die van ieder mens leert" (Awot 3:1)

Ook de tekst zelf is vaak associatief opgesteld ? waarschijnlijk het gevolg van het feit dat het oorspronkelijk om gesprekken ging, die later werden opgeschreven. Soms lijkt het alsof men chaotisch van het ene naar het andere onderwerp overspringt. Vaak wordt op basis van gedachtenassociaties, anekdotes en discussies, die zo kenmerkend zijn voor de mondelinge communicatie, een breed scala aan onderwerpen behandeld. Bij nadere bestudering blijkt er echter in veel gevallen wel een link te be-staan, zij het slechts associatief, tussen het eerste en het volgende gespreksonderwerp.InhoudHet is haast onmogelijk om te zeggen waar de Babylonische Talmoed over gaat. In de bijna 6000 pagina’s die deze Talmoed telt worden vele onderwerpen aangesneden. Het uitgangspunt van een Talmoeddiscussie is steeds de tekst van de Misjna. Hierna ontwikkelt de discussie zich echter langs geheel andere lijnen dan het oorspronkelijke onderwerp en worden nieuwe thema’s -aan-ge-sneden. Alhoewel geschreven vanuit een religieus perspectief kan de inhoud niet altijd puur religieus worden genoemd. Behalve religieuze kennis ? het vervullen, interpreteren en bestuderen van de Tora ? blijkt men ook in het algemeen geïnteresseerd te zijn in allerlei kennisgebieden, variërend van geneeskunde, magie, astronomie of astrologie, tot wis- en meetkunde of biologie. Vandaar dat de Talmoed een zeer rijke bron is voor tal van onderwerpen uit de Oudheid.HoofdrolspelersDe hoofdrolspelers in de Talmoed zijn de rabbijnen. Rabbijnen uit Israël worden ?rabbi’ genoemd en die uit Babylonië ?rab’ (uitgesproken als ?raw’). Daarnaast worden de rabbijnen uit de Misjna ook soms aangeduid met de algemene naam ?Tannaïem’ en die uit de Talmoed met ?Amoraïem’. Rabbijnen zijn weliswaar de hoofdrolspelers, maar zij zijn zeker niet de enige spelers. In de verhalen van de Talmoed ontmoeten de rabbijnen bijvoorbeeld machtige koningen, werklieden, hoeren, ketters, astrologen of spirituele wezens.SurrealismeDoor de manier waarop de Talmoed is opgeschreven en de bronnen die gebruikt zijn, ontstaat een tekst die soms haast virtueel of surrealistisch is te noemen. Zo verklaren rabbijnen in Babylonië teksten van de Misjna die ze soms echter niet meer geheel kunnen plaatsen omdat ze de historische en religieuze context van deze tekst niet meer kennen. En dus staat de Talmoed vol met an-a-chronismen en herinterpretaties. Neem bijvoorbeeld geleerden die in Babylonië in de vierde eeuw met elkaar over de -Tempel-rituelen praten. Ze hebben die rituelen of de Tempel helemaal nooit gezien maar stellen toch vast hoe volgens de religieuze wet het ritueel uitgevoerd moet worden. Wanneer je een tekst uit de Talmoed oppervlakkig leest krijg je bovendien de indruk dat een aantal personen met elkaar in gesprek is. Maar dat is soms helemaal niet zo omdat de personen in kwestie gezien de chronologie elkaar helemaal niet gekend hebben en de locaties ook wisselen van Babylonië naar Israël of vice versa.Heilige tekst?Sommige orthodoxe joden beschouwen de gehele inhoud van de Talmoed als door God geopenbaard. Naast de geopenbaarde schriftelijke Tora op de Sinaï zou er ook een zogenamde Mondelinge Leer mee zijn overgeleverd die in de Talmoed neerslag vond. Dit is wel een zeer letterlijke interpretatie van wat hierover in de Talmoed zelf is geschreven. Uit traditioneel oogpunt is ook de stelling te verdedigen dat slechts een zeer klein aantal wetten uit de Talmoed door God geopenbaard werd aan Mosj´ op de berg Sinaï, die niet expliciet in de Tora staan. De rest is gewoon mensenwerk.Andere stromingen in het jodendom zullen de tekst als Goddelijk geïnspireerd zien, of gewoon als een belangrijke joodse tekst die echter niet zondermeer en automatisch een verplichtend karakter heeft voor het heden. Weer anderen zullen de Talm