In geheime ontmoetingen tussen 2004 en de zomer van 2006 hebben Israëliërs en Syriërs met hulp van Europese en Turkse diplomaten de hoofdlijnen van een mogelijk Israëlisch-Syrisch vredesverdrag opgesteld. De kern ervan is de teruggave van de geannexeerde Golan-hoogte aan Syrië.
Kern van de informele concept-overeenkomst, waarvan de tekst vandaag werd gepubliceerd door het dagblad Haaretz, is de teruggave door Israël van de sinds 1967 bezette en geannexeerde Golan-hoogvlakte aan Syrië en de demilitarisering van de grensgebieden.
Woordvoerders van premier Olmert in Jeruzalem en president Assad in Damascus hebben vandaag iedere officiële betrokkenheid bij de besprekingen en kennis van de tekst ontkend. Maar de Israëlische vertegenwoordiger in het geheime overleg, Alon Liel, een voormalig directeur-generaal van het ministerie van Buitenlandse Zaken, bevestigde de ontmoetingen en het bestaan van het ‘non-paper’.
Liel zei ook dat oud-premier Sharon en zijn opvolger Olmert op de hoogte waren. Haaretz beschrijft de ontmoetingen, waarbij de Turkse ambassadeur in Tel Aviv en een Syrisch-Alawitische zakenman in Washington DC sleutelrollen vervulden, in detail. De gesprekken zouden geïnitieerd zijn door de Syrische president Bashar Assad, die al eerder via The New York Times opgeroepen heeft tot onderhandelingen met Israël.
Het document heeft geen juridische status, maar is volgens Israëlische commentatoren ‘zeer bevorderlijk voor het creëren van het juiste klimaat om de sinds 6 maart 2000 afgebroken onderhandelingen te hervatten’, aldus Amos Gilboa, oud-chef van de militaire inlichtingendienst en nu verbonden aan de Universiteit van Tel Aviv.
Sinds de oorlog in Libanon wordt in Israël intensief gedebatteerd over de relatie met Syrië. Israël en Syrië verkeren formeel in staat van oorlog en Israël beschuldigt Syrië van steun aan Hezbollah in Libanon. Vooraanstaande ministers, onder wie Peretz (Defensie), Livni (Buitenlandse Zaken), Dichter (Veiligheid) en Peres (vice-premier) zijn echter voorstander van een nieuw initiatief.
Ook in de Israëlische publieke opinie bestaat bereidheid de Golan-hoogvlakte terug te geven aan Syrië mits er een vredesverdrag komt en Syrië stopt met de bewapening van Hezbollah en steun aan de Palestijnse Hamas.
Premier Olmert is tegen een toenaderingspoging. Hij zou zich daarbij vooral laten leiden door Washington, dat Syrië heeft beschuldigd van het steunen van terrorisme in Libanon, Irak en de Palestijnse gebieden. Volgens Gilboa wil Olmert zich niet vervreemden van Bush door geheime diplomatie te bedrijven.
Bron: NRC
