Op 9 november 1938 vond in nazi-Duitsland de Kristallnacht plaats. Deze explosie van antisemitisch geweld vormde het begin van de volledige uitsluiting en uiteindelijk de vernietiging van miljoenen Europese joden en is de geschiedenis ingegaan als het begin van de georganiseerde jodenvervolging door de nazi’s. In Duitsland kwamen die nacht meer dan 400 joden om of tot zelfmoord gedreven, werden 7500 winkels verwoest en volgens recent onderzoek tussen de 1.000 en 2.000 synagogen in brand gestoken. Ook Joodse huizen, scholen, begraafplaatsen en ziekenhuizen moesten het ontgelden. 30.000 joden werden opgepakt en in kampen en gevangenissen gestopt.
Tienduizenden Joden vluchten vanaf die nacht uit Duitsland, Oostenrijk en Sudetenland. Zo ook velen richting Nederland, om hier een nieuw bestaan op te bouwen of om vanuit hier door te reizen naar Engeland of het Europese continent in zijn geheel te ontvluchten. Naar Israël/Palestina. De Verenigde Staten. Latijns-Amerika. En vele andere landen hier ver vandaan.
De internationale gemeenschap reageerde geschokt en afkeurend, terwijl de Nederlandse regering gematigd reageerde. Minister-president Hendrikus Colijn wilde angstvallig de Nederlandse “neutraliteit” behouden. Omdat de Nederlandse regering op goede voet wilde blijven met Duitsland, sloot Nederland op 15 december 1938 de grens voor joodse vluchtelingen en bestempelde hen tot ongewenste vreemdelingen. De SDAP reageerde verontwaardigd, de fractievoorzitter van de SDAP Johan Willem Albarda stelde dat er ‘een groot sentiment onder het Nederlandschen volk was om hulp te bieden’. Albarda vroeg de regering-Colijn meer te doen dan zij op dat moment deed, hij wilde dat er meer vluchtelingen werden toegelaten. Colijn voelde daar niets voor en wees op het grote aantal joodse vluchtelingen en de economische druk die dat kon veroorzaken.
Voor Joodse gemeenschappen wereldwijd staat Kristallnacht symbool als een waarschuwing om alert te blijven en de grondbeginselen van vrijheden en wederzijds begrip te allen tijde te beschermen.
Het Centraal Joods Overleg houdt vanavond vanaf 20.00 uur een herdenkingsbijeenkomst in de Portugese Synagoge aan het Mr. Visserplein, waar minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) het woord zal voeren en Liza Ferschtman viool speelt. Aansluitend is een wandeling naar de Hollandsche Schouwburg, kranslegging en de mogelijkheid tot het leggen van bloemen. De herdenking zal eindigen rond 21.15 uur.
