Op de Balkan, waar Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog op wellicht een nóg wredere wijze zijn vervolgd dan in de meeste andere door de nazi’s bezette delen van Europa, brengt uitgerekend Joodse muziek deze laatste jaren verzoening tussen de bevolkingsgroepen die elkaar tijdens de Bosnische burgeroorlog (1992 – 1995) uitroeiden.
Vanuit Sarajevo, hoofdstad van Bosnië, verklaart de katholieke Franciscaner monnik Ivo Markovic in een BBC-interview hoe dat zo is gekomen:
“De stad Sarajevo is zoals een kruispunt, een ontmoetingsplek van de verschillende religies. Alle mensen hebben verschrikkelijk geleden … dat is iets wat me diep raakt, want ik woon er middenin. En toen kwam Pasen, en dus moest er gezongen worden in de kerk maar ik had niemand om in het zangkoor te zingen, dus startte ik het idee van een interreligieus koor.”
Omdat er na de jarenlange strijd in het voormalige Joegoslavië nauwelijks meer katholieken in Sarajevo over waren, nodigde Markovic ook moslims, orthodoxe christenen, en atheïsten uit om in zijn kerk religieuze liederen ten gehore te brengen.
‘Dansen voor God’
“In het begin zongen we alleen Joodse liedjes, het was heel eenvoudig”, aldus de monnik. “Joden zijn het gekozen volk, en dat ervaren zij ook op die manier. En daarom is hun spirituele muziek vol speelsheid, zij dansen tegenover God. (…) Servische en islamitische muziek lag erg gevoelig, want er was oorlog geweest tussen die bevolkingsgroepen. En niemand wilde de liederen van zijn vijand zingen, want men ervoer fysieke walging ertegen. Maar na drie maanden zeiden dezelfde mensen: ‘Dit is prachtig’. En dit is volgens mij de kracht van muziek, dat het mensen zuivert.”
De jarenlange bloedige strijd in en rond Sarajevo zorgde ervoor dat het proces van verzoening desalniettemin geleidelijk verliep, beschrijft Markovic. “Aanvankelijk leverde het problemen op als we ‘Allahu akbar’ zongen in onze kerk, er waren mensen die dat niet konden accepteren. (…) We moeten mensen helpen met het kwijtraken van hun fixatie op het verleden en in plaats daar van te kijken naar de toekomst. Jezelf wenden naar de toekomst betekent dat je je keert tot hoop.”
