Een houtsnede voor Sjawoeot

‘En wat doet men tussen sjoel en de maaltijden? Men maakt een wandeling. Dus deze keer geen voorstelling van Mozes met de Stenen Tafelen of een schilderij waarop Ruth staat afgebeeld, maar een houtsnede gemaakt door Segall, voorstellend een jom-tov wandeling.’

Sjawoeot kent een aantal gebruiken. Zo worden in sjoel de Tien geboden
en het boek Ruth gelezen. Thuis eet men voornamelijk melkgerechten.
En wat doet men tussen sjoel en de maaltijden? Men maakt een wandeling.
Dus deze keer geen voorstelling van Mozes met de Stenen Tafelen of een
schilderij waarop Ruth staat afgebeeld, maar een houtsnede gemaakt door
Segall, voorstellend een jom-tov wandeling.

Lasar Segall
Hoewel Lasar Segall tegenwoordig als een Braziliaanse kunstenaar bekend
staat, is hij op 21 juli in 1891 in de joodse wijk in Wilna, Litouwen
geboren. Hij is het zesde kind van de acht die Esther en Abel, een
sofeer, zouden krijgen. Hij krijgt een orthodoxe opvoeding. Al op
vijftienjarige leeftijd gaat Segall naar Duitsland waar hij aan de
kunstakademie in Berlijn studeert. Hij wordt een van de vooraanstaande
expressionistische schilders van dat land. Tijdens de Eerste
Wereldoorlog wordt hij vanwege zijn Russisch staatburgerschap gevangen
genomen. Na de oorlog, in 1919, richt hij samen met onder andere Conrad
Felixmuller de radicale kunstenaarsgroep ?Dresden Sezession, Gruppe
1919? op. Deze groep promoot een expressionistische avant-garde kunst
en organiseert tentoonstellingen. In 1991 was Segall één van de
belangrijkste kunstenaars die gememoreerd werd in de tentoonstelling
?Degenerate Art; The fate of the Avant-garde in Nazi Germany?.

In 1913 brengt Segall, ter gelegenheid van een solo-tentoonstelling,
een bezoek aan Brazilië. Tien jaar later zou hij zich hier gaan
vestigen. In Brazilië combineert Segall het Braziliaanse modernisme met
het kleurgebruik en de psychologische diepgang van de Duitse traditie.
Hoewel één van de belangrijkste kenmerken van zijn werk zijn vermogen
is om nieuwe omgevingen te gebruiken en op te nemen in zijn werk,
blijft vaak zijn Russische achtergrond in zijn werk doorschemeren.

Ondanks het zonnige klimaat in Brazilie, blijft zijn werk altijd een
beetje somber. Zijn figuren hebben buiten proportie grote hoofden die
hij plaatst op kleine lijven. In zijn vroege werk laat hij vaak scenes
zien uit het leven van arme joden. Een van zijn inspiratiebronnen is
Jozef Israëls. Hij verblijft zelfs een maand in Nederland om daar,
voornamelijk oude mensen te schilderen. Al tijdens zijn leven heeft
Segall tentoonstellingen over de hele wereld.

In 1956 bereidt het museum voor moderne kunst in Parijs een grote
overzichtstentoonstelling van Segall?s werk voor. Maar op 2 augustus
1957 overlijdt Segall in Brazilië. De tentoonstelling wordt in 1959 als
nog geopend. Tien jaar na zijn overlijden wordt in Sao Paulo in
Brazilie het Lasar Segall museum opgericht.

Een jom-tov wandeling
De houtsnede van Lasar Segall laat een jom-tov wandeling zien. Bij deze
houtsnede is zowel de invloed van Duitsland als die van Rusland te
zien. Segall maakt dit werk in 1920. Dit gebruik van houtsnedes is
kenmerkend voor het expressionisme, met name de brede, platte, zwart
met witte oppervlakten en eenvoudige vormen. Toch laat de afbeelding
zelf duidelijk de invloed zien van Rusland. Je zou kunnen zeggen dat er
sprake is van een joods Russische mystieke melancholie. Het laat twee
mensen zien die omringd worden door afbeeldingen van de zon, de maan,
de Davidster en op de achtergrond zijn de contouren van een synagoge
?misschien de grote synagoge van Wilna?- te zien. Links onderaan is het
werk gesingneerd. Dat Segall zijn werk signeert gebruikmakend van
hebreeuwse letters, kan verklaard worden door het feit dat in Wilna de
meeste joden in het begin van de