De Franse fotograaf Frederic Brenner (1959) reisde de afgelopen 25 jaar de wereld rond op zoek naar het antwoord op de vraag ‘Wat is joods: wat verbindt het joodse volk?’ Zijn werk is nog tot 27 februari te zien in het Joods Historisch Museum.
Frederic Brenner reisde de hele wereld over om het leven van joden in
meer dan veertig landen vast te leggen. Van Afrika naar Azie, van
Noord-en Zuid-Amerika naar Europa en de Sovjet-Unie: in ieder land waar
Brenner kwam kreeg deze vraag een nieuwe betekenis; elke jood die hij
ontmoette, reageerde met een eigen antwoord. De fotograaf die tevens
antropoloog is, ontdekte dat joods-zijn zich niet eenduidig laat
definieren. Uit zijn foto?s spreekt de pluriforme wereld van de joodse
diaspora.
Brenners zoektocht begon in het hart van Jeruzalem, in de
ultraorthodoxe wijk Mea Shearim in 1978. Hier zag hij joods leven zoals
velen het zich voorstellen: het typische beeld van de Oost-Europese
sjtetl van voor de oorlog. Zijn eerste foto hiervan – een kind verkleed
als engel tijdens Poeriem – ademt de sfeer van een vergane wereld.
Brenner besloot het overgebleven joodse leven wereldwijd vast te
leggen, voordat het voorgoed zou verdwijnen.
In eerste instantie verbeeldde de fotograaf dan ook vooral joodse
rituelen. Zo maakte hij in Ethiopie foto?s van zogenaamde
vrouwenhutten, waarin vrouwen zich tijdens hun menstruatie
terugtrekken, en in India van de handafdruk op de deurpost ter
herinnering aan de uittocht uit Egypte. Naar verloop van tijd kwam hij
er achter dat joods-zijn meer is dan alleen het ‘authentieke’ jodendom.
Ook de invloed van de omringende niet-joodse cultuur, die overal anders
en altijd in beweging is, vormt de joodse identiteit in de diaspora.
Uit Brenners foto?s van in leer gehulde motorrijders in Florida of
kappers met islamitische klanten in Tadzjikistan spreekt het
multiculturele karakter van het joodse leven. Brenners conclusie:
‘Iedere keer dat ik een foto maak, schrijf ik een nieuwe definitie van
iets dat zich niet laat definieren.’
Het Joods Historisch Museum presenteert 150 van zijn meest fascinerende
foto’s, gekozen uit 80.000 negatieven. Eerder was een tentoonstelling
van dit werk een groot succes in New York, in het Brooklyn Museum of
Art. Zijn magnifieke en haarscherpe zwart-witbeelden tonen zowel
?normale? als buitengewone figuren, geposeerd of onverwachts.
De
tentoonstelling wordt begeleid door een prachtig verzorgde, lijvige
publicatie in twee banden, Diaspora: Homelands in Exile (HarperCollins
Publishers; Mets & Schilt Uitgevers). De 264 foto?s gaan vergezeld
van commentaren van vooraanstaande hedendaagse denkers als George
Steiner, Jacques Derrida en Carlos Fuentes.
De tentoonstelling loopt van 19 september 2004 t/m 27 februari 2005
Zie ook: http://www.jhm.nl
