Haar profielwerkstuk over de groep Joden die in WOII tegen de Duitsers hebben gevochten leverde Liza Balyon een tien op voor het eindexamen Havo aan de Scholengroep Cambium in Zaltbommel. Het Brabants Dagblad zet de scholiere met een interview en foto in het zonnetje.
Brigit Groeneveld sprak voor de krant met Liza Balyon.
“Ik ben altijd al geinteresseerd geweest in alles wat met de Joden te
maken heeft. Als klein kind las ik al boeken over de oorlog en toen
viel me op dat er nooit Joodse mensen bij het verzet zaten. Ik nam me
voor om dat ooit eens uit te zoeken en dat heb ik nu gedaan”, legt de
-inmiddels geslaagde- havo-scholiere uit.
“Ik ben op internet gaan zoeken en toen kwam ik erachter dat de Joden
in de Tweede Wereldoorlog zelf wel degelijk hebben meegevochten tegen
de Duitse overheersing. Ze hadden zich met 5000 man verenigd in de
Joodse Brigade en stonden onder Brits commando. Het boeide me meteen en
ook op straat kwam ik ineens allerlei dingen tegen die ik kon
gebruiken. In de trein naar Amsterdam zat ik bijvoorbeeld tegenover een
heel bijzonder uitgedoste vrouw. We raakten aan de praat en toen bleek
dat de broer van die vrouw bij de Joodse Brigade had gezeten. Hem heb
ik gebruikt als een van mijn bronnen.”
De 17-jarige moest en zou alles weten over het Joodse verzet. Steekt
een gemiddelde klasgenoot 80 uur in het werkstuk, bij Liza is dat wel
het dubbele geworden. “Ik raakte er zo bij betrokken. Er is niet zoveel
over geschreven, dus ik moest behoorlijk zoeken.” De Gamerse stuitte
toen ook op beeldmateriaal en dat heeft diepe indruk op haar gemaakt.
“De Joodse Brigade kwam als eerste het concentratiekamp Bergen-Belsen
binnen. Ze hebben foto’s gemaakt van wat ze toen aantroffen. Uit die
foto’s spreekt zoveel gevoel. Toen ik ze zag, voelde ik de pijn. Het
heeft me enorm aangegrepen. Het is dat ik zo nuchter ben, maar anders
zou ik kunnen denken dat ik er zelf in een vorig leven bij ben geweest.”
Tijdens haar zoektocht heeft Liza veel steun gehad van haar
geschiedenisleraar Jan van Wijk. “Hij heeft me helemaal de vrije hand
gegeven en als het nodig was, trok hij even aan de rem. Ik voelde me zo
bij het onderwerp betrokken dat ik soms te ver doordraafde. Hij riep me
dan weer even tot de orde.”
Dat ze beloond is met een tien, vindt Liza natuurlijk geweldig.
“Helemaal omdat Jan van Wijk ‘m heeft uitgedeeld. Ik heb veel
bewondering voor hem want hij weet zo ontzettend veel. Hij zei tegen me
dat hij het zelf niet beter had gekund, en dat vind ik een groot
compliment.”
Liza is niet Joods, maar alles wat met de Joden en Israël te maken
heeft, kan rekenen op haar interesse. “Ik kom ook wel eens op de Joodse
begraafplaats in Zaltbommel. Dan lees ik de namen op die stenen en dan
zou ik zo graag willen weten wat voor een verhaal er bij die mensen
hoort.” Ze is nog nooit in Israël geweest, maar dat gaat er zeker van
komen.
Met haar studie gaat ze een hele andere richting op. Na de
zomervakantie gaat ze naar het conservatorium in Maastricht, met als
hoofdvak harp.
