György Sándor Ligeti, een van de belangrijkste 20e-eeuwse componisten van instrumentale muziek en bij het grote publiek bekend van de filmmuziek bij Stanley Kubrick’s 2001: A Space Oddysey, The Shining en Eyes Wide Shut, stierf na een ernstige ziekte in zijn woonplaats Wenen.
Ligeti is 83 jaar geworden.
Onder liefhebbers van hedendaagse klassieke muziek is Ligeti vooral de componist van de opera Le Grand Macabre (1978) en het Poème symphonique uit 1962, geschreven voor 100 metronomen. Zijn beroemdste werken zijn Atmosphères, Nouvelles Atmosphèrs en Lux Aeterna, waarvan delengebruikt werden voor de soundtrack van 2001: A Space Oddysey, overigens zonder toestemming van de componist.
Ligeti werd in 1923 geboren in een Hongaars-Joods gezin in Dicsőszentmárton, het huidige Târnăveni in Roemeens Transsylvanië. Hij studeerde muziek aan de conservatoria van Kolozsvár (Cluj) en Boedapest. In 1943 werd hij vanwege zijn Joodse afkomst opgepakt en naar een werkkamp gestuurd. Het grootste deel van zijn familie werd vermoord in Auschwitz, alleen zijn moeder overleefde de Holocaust. Na de oorlog keerde Ligeti terug naar het conservatorium van Boedapest, waar hij in 1949 afstudeerde. Hij gaf er les aan de Liszt Academie, maar voelde zich door het communistische regime in zijn geboorteland in toenemende mate belemmerd in zijn compositorische ambities. In december 1956, twee maanden na de Hongaarse opstand tegen de Sovjet-bezetting, vluchtte hij naar Wenen. Daar kreeg hij na enige tijd de Oostenrijkse nationaliteit.
Ligeti verbleef aan het eind van de jaren ’50 enige tijd in Keulen, waar hij bevriend raakte met belangrijke avant-garde componisten als Karlheinz Stockhausen en Gottfried Michael Koenig. Hun experimenten met electronische muziek in de beroemde Studio für Elektronische Musik van de WDR en de mogelijheden die het nieuwe instrumentarium bood vormden een grote inspiratiebron voor Ligeti, die tot zijn vertrek uit Boedapest voornamelijk op volksmuziek geënte muziek had geschreven. Ligeti creëerde een nieuwe klank door traditionele klassieke instrumenten te combineren met synhesizers. Deze avontuurlijke trend zette hij jarenlang voort – in 1961 schreef hij Future of Music – a Collective Composition, voor één zwijgende componist op het podium en de reacties van het publiek. Ook de 3 bagatellen voor David Tudor, waarin de pianist in de 1e bagatelle één enkele toest indrukt en in de 2e en 3e slechts aan de vleugel zit zonder die aan te raken, vormden een uitdaging voor de souplesse en het begrip van de luisteraar.
Van 1973 tot 1989 was Ligeti als docent compositie verbonden aan de Musikhochschule Hamburg. Ligeti werd vele malen onderscheiden voor zijn werk.
In 2004 kreeg hij de prestigieuze Zweedse Polar prijs voor wat de juryrapport benoemde als ‘de waarneembare verlegging van muzikale grenzen’ in zijn composities.
