Consequent in respect, dat betoogt rabbijn R. Evers*, moet de lijn zijn, wanneer de koningin in contact komt met culturele en religieuze minderheden. Aanleiding vormt het bezoek van de koningin aan een Haagse moskee: geen handen schudden, en op kousenvoeten.
De Amsterdamse Opperrabbijn Aaron Schuster was in de jaren vijftig mede-initiatiefnemer en oprichter van de Europese Rabbijnenconferentie. Aansluitend aan de oprichtingsvergadering in 1957 in Amsterdam, heeft Koningin Juliana alle deelnemers hartelijk ontvangen op paleis Soestdijk. De opperrabbijnen waren zelfs een beetje beduusd geweest van de hartelijke ontvangst, die getuigde ‘van een persoonlijke belangstelling en hartelijkheid, van een attentie tot in kleinigheden, die verre uitging boven de formele hoffelijkheden die men bij zulke gelegenheden verwacht’. Alle gedelegeerden waren één voor één aan de Koningin voorgesteld, ‘hetgeen steeds met een hartelijke handdruk en een enkel vriendelijk woord gepaard ging’ (NIW, 15-11-1957).
De handdrukaffaire van Verdonk, ruim een halve eeuw later, is uitgegroeid tot symbool van de Nederlandse cultuur. Wie moet zich aan wie aanpassen? De meerderheidscultuur maakt misbruik van haar macht. Het is een prestigestrijd geworden. Voor de Nederlandse en andere Europese rabbijnen uit 1957 was handen geven kennelijk geen probleem. Zij schudden een mannelijke èn een vrouwelijke hand, en lieten een dame niet met uitgestrekte hand voor schut staan.
Naaktheid te ontbloten
De problematiek omtrent het schudden van de hand van een vrouw, gaat terug op een interpretatie van Torateksten in Numeri en Leviticus, waar wordt gewaarschuwd tegen incestueuze relaties. Daarin staat dat je niet tot een vrouw mag naderen om haar naaktheid te ontbloten. Professor Smalhout maakt in zijn column in de Telegraaf (10 juni 2006) een denkfout, dat het hier om onreinheid zou gaan. Dit zou betekenen, dat men vrouwen na een bepaalde leeftijd onbekommerd zou kunnen aanraken. Dit is echter verkeerd geïnterpreteerd. Het gaat om een mogelijke toenadering na lichamelijk contact. Psychologen weten hoe intiem huidcontact kan zijn. Als men die teksten generaliseert, staat er een verbod op het schudden van de hand van een vrouw. De Nederlandse rabbijnen zeggen dat het ‘naderen om de naaktheid van een vrouw te ontbloten’ bij een enkele handdruk niet gebeurt.
Persoonlijke levenssfeer
Los van de Joodse achtergrond van het al dan niet handen schudden, speelt de vraag of minister Verdonk, en in haar kielzog Nederlandse autochtonen, een weigering tot het schudden van een hand zouden moeten respecteren. Ik denk van wel want het gaat hier om de strikt persoonlijke levenssfeer, waar je niet zo maar in kan inbreken. Zeker niet als je weet, dat de persoon tegenover je dat vervelend vindt. Het is een kwestie van simpel fatsoen maar ook dat moest kennelijk politiek worden uitgespeeld. Want wat gebeurt er als we de grenzen van onze persoonlijke levenssfeer niet duidelijk trekken? Stel dat ik bij minister Verdonk op bezoek ben en de vergadering over het nieuwe inburgeringbeleid loopt wat uit. Zij nodigt iedereen uit om een hapje te blijven eten. Als dan blijkt dat er geen kosjer eten is, en Verdonk zou reageren met: ‘In Nederland eten we niet kosjer, dus rabbijn Evers ik verwacht van u dat u eet wat de pot schaft’ ben ik dan opeens een ongewenste vreemdeling terwijl mijn voorouders aantoonbaar langer in deze contreien hebben gewoond dan die van haar? Gaarne wil ik de nationale wetgeving naleven, zolang deze maar geen inbreuk op mijn geloof vormt.
