De deuren van de sjoel weer voorzichtig openzetten, een advies in zeven punten

Interieur Portugeesche synagoge in Amsterdam. Foto: Joods Cultureel Kwartier

Wanneer kunnen we weer naar sjoel? Sinds zo’n acht weken zijn de sjoels in Nederland gesloten en in ons allen groeit de hunkering naar het sjoelgevoel. Net zoals het NIK Joodse Gemeenten heeft geadviseerd met betrekking tot maatregelen toen we nog wel naar sjoel konden gaan, maar met voorzorgsmaatregelen, zo brengt het NIK nu advies uit over het weer openen van de sjoels.

Dit advies is niet gedetailleerd, dat kan het niet zijn want iedere sjoel is anders. Anders qua opzet, anders qua populatie en anders qua tal van andere factoren. Waarbij in ieder geval geldt dat de verantwoordelijkheid in handen is van de Joodse Gemeente (bestuur en rabbinaat).

Het NIK opereert in nationale en internationale verbanden waaruit we een schat aan informatie hebben gekregen. We weten hoe de adviezen luiden bij onze geloofsgenoten in Oostenrijk, Zwitserland en de Bondsrepubliek, waar de maatschappelijke afsluiting (lockdown) eerder werd opgeheven dan in Nederland. We weten ook wat er bij de kerken en moskeeën wordt gedaan, vanuit onze participatie in het Interkerkelijk Overleg in Overheidszaken. En we weten waarin we ons onderscheiden van de kerken, moskeeën en van de situatie in de drie Duitstalige landen.

Wat we met z’n allen daarentegen niet weten is: zekerheid. In de VS wordt voor het woord Coronavirus steevast het woord ‘novel’ geschreven: the novel corona virus. Het Coronavirus is novel, nieuw, ongewoon, ongebruikelijk. Dit betekent dat hoe het virus zich gedraagt en hoe het zich verspreidt nog zeer onduidelijk is.

We zien dat overheid en RIVM de afsluiting stap voor stap toch opheffen. En dat opent perspectieven voor het weer naar sjoel gaan. Want als mensen met voorzorgsmaatregelen in een restaurant kunnen zitten of een museum of bibliotheek kunnen bezoeken, waarom zou dat dan niet tegelijkertijd voor naar sjoel gaan kunnen gelden? Een begrijpelijke vraag en dus zou het met de nodige voorzorgsmaatregelen moeten kunnen om binnenkort ook weer naar sjoel te gaan. De beslissing daartoe ligt bij het bestuur van de Joodse Gemeente en het Rabbinaat waarbij geldt dat waar de overheid aangeeft dat iets mag maar als onwenselijk moet worden beschouwd, het dus niet raadzaam is om datgene daadwerkelijk te gaan doen. Daarenboven is de halacha (het stelsel van Joodse voorschriften) duidelijk: bij twijfel over pikoeach nefesj (pikoeach nefesj = behoud van het menselijk leven gaat voor vrijwel elke andere religieuze regel) moet men terughoudendheid betrachten of zelfs niet doen. Indachtig het idee van ‘wechai bahem’, nl. dat we door het doen van mitswot zullen leven en niet (het risico nemen) er aan te sterven.

Ons advies luidt: als wordt besloten om de sjoel weer te openen, doe de volgende zeven dingen:

  1. Stel voorschriften op waaraan iedereen die naar sjoel wil komen, zich moet houden en plaats die voorschriften duidelijk bij de entree van de sjoel en verspreid deze zoveel mogelijk van te voren naar alle leden. Stel één of twee verantwoordelijken aan die zorgen voor de handhaving van de voorschriften.
  2. Voer een deurbeleid. Maximeer het aantal deelnemers overeenkomstig de overheidsvoorschriften voor groepsbijeenkomsten. Alleen wie zich heeft aangemeld en een bevestiging heeft gekregen mag naar binnen. Bewaar de lijsten van toegelatenen per sjoeldienst gedurende 21 dagen.
  3. Zorg voor hygiënemaatregelen gericht op het tegengaan van de verspreiding van het virus; blijf continu ontsmetten en reinigen.
  4. Reorganiseer de inrichting van de sjoel, zowel qua placeren als qua ventilatie.
  5. Blijf bij het nemen van maatregelen in verband met Corona oog houden voor de veiligheid.
  6. Neem de maatregelen steeds binnen de kaders die de overheid en het RIVM geven, houd die kaders in de gaten want ze kunnen wijzigen.
  7. Handel binnen de voorschriften van het Rabbinaat en van uw Joodse Gemeente.