In Breda zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog 50 woningen afgepakt van Joodse burgers. Dat heeft de redactie van datajournalistiek platform Pointer (KRO-NCRV) ontdekt tijdens haar onderzoek naar de onteigende woningen van Nederlandse Joden. In heel Nederland zijn meer dan 7.107 woningen en stukken grond afgepakt en doorverkocht voor een schijntje van wat ze waard zijn.
De transacties werden bijgehouden in de zogenoemde ‘Verkaufsbücher’, die bewaard liggen in het Nationaal Archief. In samenwerking met het Kadaster werden deze vastgoedboeken van de Duitse bezetter gedigitaliseerd.
Op deze interactieve kaart van Pointer zie je welke woningen zijn onteigend, wie de oorspronkelijke eigenaar was en wat de nieuwe eigenaar ervoor heeft betaald. Het blijkt vaak niet meer dan een paar duizend gulden en het geld belandde in de zak van de Duitse bezetter.
Pointer komt elke week met een verhaal achter een van deze transacties. Dit keer zoomt ze in op het verhaal van Bredase Martijn Haas (83). Van de 50 huizen die in Breda van Joden zijn onteigend, bezat de familie Haas er negen.
Nog voordat zijn vader, de eigenaar van vijf van deze panden, werd gedeporteerd, werd in de Verkaufsbücheral genoteerd dat een buurman twee van zijn panden voor zo’n 6.700 gulden zou overnemen. Martijns vader overleefde de oorlog niet, hij stierf begin 1943 in Auschwitz. Zijn moeder, een zusje en zijn broer werden in datzelfde jaar in Sobibor vermoord.
“De huizen van mijn familie zijn na de oorlog aan mij en mijn zusje Roosje teruggegeven”, vertelt Martijn Haas. Dit gebeurde in het kader van het rechtsherstel na de oorlog. “Vrijwel alle huizen en appartementen gingen naar Roosje, maar de Mauritssingel 6-7 was voor mij. Dat dit ons eerder was afgenomen, is erg, maar toch lang niet zo ernstig als wat er met mijn hele familie was gebeurd.
Dat alleen ik, Roosje, een oom en een tante van de familie over waren, vind ik nog altijd onbegrijpelijk. Waarom is dit ons overkomen? Met het ontvangen van de erfenis had ik feitelijk het bewijs dat mijn familie tijdens de oorlog was vermoord. Maar het geloven, dat deed ik nog steeds niet. En de geschiedenis accepteren, gebeurde nog veel later.”
Lees hier het hele verhaal van Martijn Haas. Daarin vertelt hij welke huizen nog meer van zijn familie waren afgenomen en welke impact de oorlog uiteindelijk heeft gehad op zijn leven. Of bekijk de interactieve kaart voor de andere onteigende woningen in Breda om zelf onderzoek te doen naar de nog onvertelde verhalen van families die dit ook is overkomen.
