Tijdens de bezetting van Nederland werden er illegale pamfletten en brochures verspreid. Ook werd bezet Nederland, soms met gevaar voor eigen leven, gefotografeerd. De fotocollectie van het Nederlands fotomuseum en de collectie van het NIOD zijn belangrijke verzamelingen van deze verzetsuitingen. Nu zijn ze samen met een collectie over het militaire leven in Nederland van het Legermuseum toegevoegd aan www.geheugenvannederland.nl.
Soldaat Jan van Ingen wordt net als vele anderen in 1939 gemobiliseerd. Hij wordt samen met zijn eenheid en zijn camera ondergebracht in Leiden. Daar fotografeerde hij het dagelijks leven van de gemobiliseerde militairen. Deze fotoserie uit de collectie van het Legermuseum is van onschatbare waarde voor onze kennis van de soldaten in de maanden voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog. In de eerste oorlogsdagen fotografeerde Ed van Wijk op indringende wijze de verwoestingen in Rotterdam en de neergestorte Duitse vliegtuigen. De foto’s van Van Wijk behoren tot de belangwekkende collectie illegale foto’s van het Nederlands fotomuseum. De verzameling bestaat uit foto’s van verschillende vak- en amateurfotografen, zoals Cas Oorthuys, Charles Breijer en Cobie Douma, die gedurende de hele oorlog bleven fotograferen. Naarmate de oorlog vordert worden er allerlei illegale brochures en pamfletten gepubliceerd. Deze zogenaamde illegalia zijn vaak geschreven om scherp stelling te nemen tegen een Duits verbod of verordening. De drie collecties samen vormen een indrukwekkende verzameling die een beeld geeft van het dagelijks leven in tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De collectie van het Legermuseum (Delft) toont het militaire leven in de Nederlanden sinds de 80-jarige oorlog, uniformboeken, egodocumenten, foto’s van manschappen en schetsen van veldslagen maken deel uit van de collectie. Foto’s tonen de politionele acties in Indonesië en de mobilisaties van 1914 en 1940, zoals die van soldaat Jan van Ingen. Zie: legermuseum
De aan Het Geheugen van Nederland toegevoegde collectie Illegalia van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie bevat zo’n 1000 illegale pamfletten en 300 illegale brochures. In de pamfletten werd opgeroepen tot verzet tegen de Duitse bezetters. Net als de pamfletten werden de brochures gebruikt om scherp stelling te nemen tegen de Duitse bezetting. Verder werden deze brochures gebruikt om uitvoerige verhandelingen te houden over de manier waarop de samenleving na de oorlog ingericht zou moeten worden. Zie: illegalia
Gedurende de Tweede Wereldoorlog fotografeerden veel vak- en amateurfotografen – ondanks censuur, verbod en materiaalschaarste – de ontwikkelingen in Nederland. Met gevaar voor eigen leven en dat van anderen namen de fotografen de camera ter hand. De fotografische resultaten tonen ons de gevolgen van de Duitse bezetting: honger en schaarste, jodenvervolging, verwoestingen en verzet. Sommige foto’s werden iconen van het doorstane leed, andere foto’s bleven lang voor het grote publiek verborgen maar zijn nu online te raadplegen. De collectie van het Nederlands fotomuseum omvat 4738 negatieven en albumbladen die de gevolgen van de Duitse bezetting documenteren. Zie: bezettingsfotografie
Bron: geheugenvannederland
