Veel Joodse kinderen zijn gered uit handen van de nazi’s door mensen die hen, ondanks dat ze hierdoor gevaar liepen, onderdak verleenden. Filmmaakster Aviva Slesin -zelf ondergedoken geweest – volgt onderduik-kinderen in hun zoektocht naar hun redders van toen.
| Uitzending: donderdag 27 april, Nederland 1, 23.04-0.10 |
De documentaire ‘Onderduik-kinderen’ vertelt de complexe en aangrijpende geschiedenis van Joodse kinderen die van de nazi’s werden gered door niet-joden die hen in huis namen. Zij verrichtten een daad van zeldzaam fatsoen.
De Amerikaanse filmmaakster Aviva Slesin – zelf ooit ook ondergedoken – volgt een aantal onderduik-kinderen, nu allemaal 50-ers en 60-ers, op hun zoektocht naar hun redders van toen. Het leidt haar naar Nederland, België, Polen en Frankrijk. Ze is er getuige van emotionele herenigingen. Door middel van interviews, historische opnamen, jeugdfoto’s en familiefilmpjes wordt duidelijk hoezeer de onderduikperiode hun levens heeft beïnvloed.
De meeste redders werden niet betaald voor het opnemen van de achtervolgde kinderen. Toch boden zij hen bescherming door ze in huis te nemen, ze een valse identiteit te geven of door ze te verbergen voor de buitenwereld. Soms voor een paar maanden, maar soms ook voor een paar jaar, tot het eind van de oorlog. En allemaal wisten ze dat er voor hen en voor hun gezinsleden de doodstraf op stond als ze gepakt zouden worden. Voor zowel de kinderen als voor hun redders bestond het onderduikleven voornamelijk uit geheimen, leugens en een voortdurende angst. Uitgangspunt voor de film is de geschiedenis van Aviva Slesin zelf. Toen ze negen maanden oud was werd zij uit een Litouws getto gesmokkeld en ondergebracht bij Matilda en Juozas Salenekas. Na drie jaar in het gezin te hebben gewoond werd Aviva weer opgeëist door haar eigen moeder die haar tegen die tijd volkomen vreemd was. Een veel voorkomende situatie die elke keer zorgde voor hartverscheurende taferelen.
In veel gevallen vetrokken de na de oorlog herenigde Joodse families naar het buitenland om daar een nieuw leven op te bouwen. Veel kinderen hebben hun redders sindsdien nooit meer gezien.
Een van de hoofdpersonen in Onderduik-kinderen is de latere burgemeester van Amsterdam Ed van Thijn. Hij verbleef vaak niet langer dan een paar dagen op een adres en is gedurende de oorlogsperiode bij zo’n achttien gezinnen ondergebracht geweest. "Er gaat geen dag voorbij dat ik me niet afvraag of ik de moed zou hebben gehad. Ik heb er nog steeds het antwoord niet op". (Ed van Thijn in ‘Onderduik-kinderen’)
