Een ander Pesach-servies

Foto: Joods Historisch MuseumIn opdracht van het Joods Historisch Museum ontwierp Eva Nooter in 1990 een bijzonder Pesach-servies.

Op de eerste twee avonden van Pesach wordt de sedermaaltijd gehouden. Seder betekent orde, en verwijst naar de volgorde waarin de ceremoniële maaltijd verloopt. Tot de seder behoren rituelen zoals het eten van matzes en maror (bitter kruid), het drinken van vier bekers wijn, het nuttigen van een echte maaltijd en het gebruiken van het Pesach-servies. Tastbaar aanwezige symbolen verwijzen naar de bitterheid van de slavernij en de vreugde over de bevrijding. In opdracht van het Joods Historisch Museum ontwierpen in 1990 drie kunstenaars een Pesach-servies. De enige voorwaarde die het museum aan de ontwerpen stelde, was dat ze ook gebruikt moesten kunnen worden. Verder waren de kunstenaars vrij en konden zij er hun eigen verhaal bij verzinnen. De kunstenaars waren Eva Nooter, Bert Frijns en Niels Nielsen. Het servies dat hier wordt besproken, is gemaakt door Eva Nooter. Haar sprak in de opdracht vooral aan dat het museum belangstelling had voor haar eigen verhaal.Tijdens haar opleiding aan de Sociale Akademie volgde Eva Nooter (1953) ook lessen in pottenbakken, film en fotografie. Na haar studie werd pottenbakken steeds belangrijker. Aanvankelijk werkte zij bij een pottenbakkerij in Groningen, waar zij vooral gasgestookt functioneel werk maakte. In 1979 begon zij in Amsterdam haar eigen pottenbakkerij en winkel, die zij ?Eva Nooter? noemt. Vanaf dit moment stookt zij alleen nog maar elektrisch. In deze periode maakte zij vooral functioneel werk. In 1982 verhuisde zij en opende zij een kleine winkel. Vanaf dat moment bestaat haar werk uit een combinatie tussen naar producten waar vraag naar is en haar eigen keus.Foto: Joods Historisch MuseumKenmerkend voor haar werk is het zoeken naar een compromis tussen functionalisme en productie enerzijds en zelfstandig, uniek, niet-functioneel werk anderzijds. Dit komt goed naar voren in haar ontwerp van het Pesach-servies. De opdracht van het museum sluit aan bij haar behoefte om in haar werk ook innerlijke waarden tot uitting te kunnen brengen. Dat spreekt haar meer aan dan alleen te worden aangesproken op uiterlijke kenmerken als ?mooi? of ?sober?.Foto: Joods Historisch MuseumEen belangrijke leidraad bij het ontwerp is haar familie en manier waarop feesten binnen haar familie werden gevierd. Haar herinneringen aan de vieringen in haar jeugd, roepen een gevoel op dat zij als volwassene eigenlijk niet meer kent: dat een voorwerp dat met een viering verbonden is, zoals een servies, een jurk of een sieraad, zo veel vreugde kan geven. Zij wil dat haar Pesach-servies ook dat gevoel oproept. Voor een volwassene moet dit servies vooral herinneren aan een gevoel van vroeger. Voor een kind hoopt Nooter dat er iets te ?beleven? is. Zij maakte een servies dat als een familie is: alle onderdelen horen bij elkaar maar verschillen ook weer onderling.Foto: Joods Historisch MuseumZij vindt dit zelf een belangrijke opdracht. Want, zo zegt ze, het maakproces van het servies geeft de zin van het bestaan aan. Eva Nooter heeft dan ook alle onderdelen dicht bij haar hart gezocht. En dat maakt dit servies anders dan alle andere serviezen.Het Pesach-servies van Eva Nooter is te zien in het Joods Historisch Museum.