De Parasja, afdeling in de Torah die wereldwijd in de synagogen wordt gelezen, is deze week: Misjpatiem – Exodus 21:1 t/m 24:18. Sjabbat begint 21 feb om 17:40 uur en eindigt op 22 feb om 18:55 uur.
Wanneer we kleding, een smartphone of andere gadgets aanschaffen is er een redelijke kans dat de werk- en leefomstandigheden van het personeel dat deze producten heeft gefabriceerd, mensonterend waren. Hoewel slavernij in ons moderne tijdperk formeel verboden is, kunnen we niet ontkennen dat er wereldwijd nog steeds sprake is van verschillende vormen van slavernij en mensenhandel.
De eerste mitswa (gebod) heeft betrekking op het houden van slaven. Er staat onder meer dat een slaveneigenaar de slaaf na zes jaar moet vrijlaten, dat hij de slaaf niet mag slaan en indien er toch lichamelijk letsel als gevolg daarvan ontstaat dat de slaaf vrijuit gaat, de dochters van slaven bij het bereiken van hun puberleeftijd vrijgelaten moeten worden en dat de slaven niet mogen worden misbruikt als lustobjecten. Kortom: Verschillende regels die de het leven van deze slaven moesten vergemakkelijken. In een tijdperk waarin tussen de dertig en vijftig procent van de wereldbevolking slaaf was en daar ook naar werd behandeld gaf de Tora deze slaven de eerste rechten.
De 15e-eeuwse geleerde rabbi Yitschak Abarbanel geeft aan dat het jodendom iedere vorm van slavernij verbiedt en dat deze minimale rechten alleen van toepassing zijn voor het worstcasescenario wanneer iemand geen gehoor wilde geven aan de morele norm.
De kern van de joodse religie behoort het bewustzijn te zijn van normen en waarden. In de Misjna (Avot 1:18) wordt gebracht dat de wereld op drie pilaren steunt: Op het recht, op de waarheid en op de vrede.
Rechtspraak: In het geval van een conflict moet er een onafhankelijke rechtspreker zijn die duidelijk maakt wie wel en wie niet gelijk heeft. Bij het ontbreken daarvan ontstaat er anarchie met als gevolg de wet van de jungle, survival of the fittest.
Waarheid: Bij het ontbreken daarvan, denk aan fake news, is er geen vertrouwen en als er geen vertrouwen is dan wordt het verbinden en het verbonden voelen met/tot de medemens onmogelijk.
Vrede: Vrede is belangrijk opdat we niet ten onder gaan aan conflict en oorlog met onvoorstelbaar lijden en verdriet als gevolg.
Tegen het einde van de Parasja (Exodus 23:7) staat: Houd afstand van de leugen. Daarmee geeft de Tora aan dat het niet alleen verboden is om zelf onrechtvaardig te zijn, maar dat men ook een morele plicht heeft om verre te blijven van elke vorm van onrechtvaardigheid, bedrog en valsheid.
Sjabbat sjalom,
