Als iemand zijn naaste letsel toebrengt, moet hem hetzelfde aangedaan worden wat hij gedaan heeft: breuk voor breuk, oog voor oog, tand voor tand. Zoals hij de ander letsel heeft toegebracht, moet hem hetzelfde toegebracht worden (Leviticus 24:20)
Het Jodendom heeft ‘oog om oog, tand om tand’ nooit anders vertaald dan dat dit betrekking heeft op een schadevergoedingsplicht; wanneer men iemand een oog uitslaat, moet men de schade financieel vergoeden. ‘Oog om oog’ betekent dus: ‘een uitgeslagen oog moet vergoed worden met de waarde van dat oog’.
Zoals lichaam én ziel de mens vormgeven, zo bestaat de Thora oppervlakkig bezien uit verhaal en uit wetgeving. Maar onder die eenvoudige betekenis liggen diepe filosofische en ook mystieke gedachten verborgen. En dus kan en moet, los van de eenvoudige vertaling, alles wat in de Thora staat ook op die diepere niveaus, de een hoger dan de ander, geleerd worden.
De Ba’al Shemtov (1698-1760) legt uit dat de samenleving fungeert als een spiegel. Indien een persoon wordt geconfronteerd met een tekortkoming die hij in de ander ziet, dan is dat omdat dit probleem ook bij hemzelf verbetering vereist. Dit zou te maken hebben met de filterfunctie en afweermechanisme van ons brein. Imperfectie die bij mij niet voorkomt zal ik bij de ander ook niet zien, want die informatie is voor mij immers niet relevant en wordt daarom door de hersens buiten gehouden. Maar omdat het voor mij makkelijker is om mijn eigen fouten onder ogen te zien wanneer ik besef dat ik niet de enige ben met die gebrekkigheid, word ik juist wél geconfronteerd met andermans tekortkomingen indien deze ook bij mij aan de orde zijn.
Dat is ook de diepere betekenis van de hierboven genoemde pasoek – vers. Wanneer er staat dat bij het toebrengen van een letsel bij een ander deze ook bij hemzelf moet worden toegebracht, wordt daarmee bedoelt dat indien hij bij een ander een letsel, een gedragsprobleem ziet, hij moet beseffen dat deze ook op hemzelf van toepassing is.
Dat de persoon hierdoor weet waar en waarmee hij zijn eigen verbetertraject kan beginnen, dat op zichzelf maakt de wereld een net wat fijnere plek.
De Parasja, afdeling in de Torah die wereldwijd in de synagogen zou worden gelezen, is deze week: Emor ( Leviticus 21:01 t/m 24:23). Sjabbat begint 8 mei tussen 19:42 uur en 21:00 uur en eindigt op 9 mei om 22:17 uur
