‘Complottheorieën’ – De Parasja met Yanki Jacobs

Ter illustratie Ja’acov. Via Printerest

“De Rothschild’s hebben de corona maatregelen bedacht en financieren die met als doel om middels big-brother-achtige constructies de totale wereldbevolking te kunnen beheersen.” Bovenstaande is wat mijn medereiziger, in de trein van Amsterdam naar Groningen, mij vertelde afgelopen week. Hij was zichtbaar verbaasd maar ook enigszins teleurgesteld toen ik hem verklapte dat de Rothschild familie al enkele decennia geen rol van betekenis meer spelen op het internationale politieke slagveld. 

Complottheorieën zijn momenteel een hot topic. De complottheorie is gewild omdat het de complottheoreticus de gelegenheid biedt zijn eigen tekortkomingen niet onder ogen te hoeven zien, omdat hij deze immers kan afschuiven op ‘de ander’. Door de algoritmes die gebruikt worden door zoekmachines en social-media-platforms worden reeds aanwezige beelden en gedachten versterkt en bevestigd. 

Terwijl de meeste mensen ervan overtuigd zijn dat zij niet vatbaar zijn voor complottheorieën, zien we de afgelopen periode toch dat velen, waaronder zeker ook die tot de zogenaamde intelligentsia behoren, gevoelig blijken voor waanideeën en bereid zijn daar ondoordachte offers voor te brengen.

In de Parasja van deze week lezen we hoe Ja’acov zijn verachtelijke schoonvader – Lawan – verlaat. De Torah schrijft: “Ook zag hij aan het gezicht van Lawan, dat deze hem niet meer zo gezind is als voorheen. En G-d zei tegen Ja’acov: “Keer terug naar je geboorteplaats” (Bereesjiet 31:2-3)

De ongecompliceerde uitleg van deze zin is dat Ja’acov zijn beklag deed over het feit dat zijn schoonvader jaloers was op zijn succes. Omdat hij geen risico’s voor represailles wilde lopen, was het dus verstandig om te vertrekken.

Maar er is ook een interessante Talmoedische vertaling die dichter bij de letterlijke vertaling van de tekst staat: Ja’acov gaf aan dat hij het gezicht van zijn schoonvader anders zag dan voorheen. Dat wilde hij mee zeggen: Indien hij voorheen walgde van de afschuwelijke daden van Lawan – verkrachtingen en moordpartijen – begon hij er langzamerhand aan te wennen. Hij was er inmiddels zo vaak mee geconfronteerd dat hij bang was dat het niet veel langer meer zou gaan duren alvorens hij het ook normaal zou gaan vinden. En dus zegt G-d: “indien dat negatieve je niet meer net zo shockeert als voorheen, dan is het tijd om te vertrekken, om te voorkomen dat ook jij wordt meegezogen in de wereld van misleiding en verderf.”

De vertaalslag naar het heden? Indien wij te maken krijgen of geconfronteerd worden met mensen, in onze naaste omgeving en/of op social media, die er waanideeën op nahouden of complottheorieën propageren, dan is het zaaks om hier in ferme taal afstand van te nemen. Wellicht kunnen we de complottheoreticus niet overtuigen van zijn ongelijk, maar op z’n minst kunnen wij er voor waken zelf geen onderdeel te worden van hun schadelijke wereld van complotten, leugens en intimidatie… 

Sjabbat sjalom

De Parasja die deze week in de synagogen wereldwijd worden gelezen is parasjat Va’je’tse (Genesis 28:10 – 23:3). Sjabbat begint 27 november om 16:05 uur en eindigt 28 november 17:30uur.

Ontvang gratis onze nieuwsbrieven!