Het beeld dat Steven Spielbergs film ‘Schindler’s List’ geeft van de man die meer dan duizend joden van de concentratiekampen wist te redden klopt niet, volgens een nieuwe biografie van de hand van Holocaust-historicus Dave Crowe.
De titel van Spielbergs meest spraakmakende film, Schindler’s
List, verwijst naar de legendarische lijst van joodse arbeiders
die in de Poolse fabriek werkten van de Duitse industrieel Oskar
Schindler. Doordat Schindler hen de status van effectieve werkkrachten
gaf, ontliepen zij op het nippertje de concentratiekampen.
In een nieuwe biografie, getiteld ‘ Oskar Schindler: The Untold Account
of his Life, Wartime Activities and the True Story Behind the List’
schrijft professor Dave Crowe nu dat anderen de lijst moeten hebben
samengesteld, omdat Schindler zelf toen in de gevangenis zat.
“Schindler heeft bijna niets met die lijst te maken. Let wel, het was
een geweldige, zachtaardige man, maar de Schindler van Spielberg is
historisch fout. Vier van de negen lijsten werden niet door Schindler,
maar door de corrupte joodse SS-assistent Marcel Goldberg samengesteld.
De overige vijf auteurs zijn tot op vandaag onbekend. Schindler
suggereerde wel een paar namen, maar kende het merendeel van de mensen
op die lijsten van haar noch pluim. Bovendien zat hij toen in de
gevangenis op verdenking van omkoping.”
De mythe rond Schindler heeft volgens Crowe twee oorzaken. “Schindler
heeft die legende van zijn lijst altijd graag bevestigd om zich van een
plaatsje in de geschiedenisboeken te verzekeren”, zegt Crowe.
“Bovendien is het logisch dat de door hem geredde joden hem steeds
aanbeden hebben.”
Toch heeft de professor ontdekt dat het Israëlische
Holocaust-herdenkingsinstituut Yad Vashem hem pas in 1993
officieel erkend heeft als ‘rechtvaardige niet-jood’. Dat is
tegenstrijdig met Spielbergs film, waarin werd vermeld dat hij al in
1958 die onderscheiding voor heldhaftig gedrag kreeg. Geruchten dat hij
als nazi onder meer joden zou hebben bestolen, zouden ertoe geleid
hebben dat Yad Vashem zo lang gewacht heeft met de officiele eretitel.
Al voor Crowe’s biografie verscheen waren historici tot de conclusie
gekomen dat Schindler in de jaren dertig als Duits spion actief was in
het toenmalige Tsjechoslowakije. Maar Crowe komt daarnaast ook op de
proppen met een zwaardere beschuldiging aan het adres van de Duitse
industrieel. Hij zou aan het hoofd hebben gestaan van een Duitse
eenheid die de belegering van Polen voorbereidde.
Na zijn overlijden in 1974 werd Schindler steeds vaker bekritiseerd. Zo
gaf zijn weduwe Emilie kort voor haar dood in 2001 interviews waarin ze
zijn vrouwenobsessie en opportunisme hekelde. Nu komen daar nog de
nuances en beschuldigingen van Crowe bij.
Desondanks zijn de reacties op de nieuwe biografie vanuit joodse hoek
vrij positief. “Het maakt hem alleen menselijker. Het mysterie waarom
hij dat allemaal voor ons deed, wordt daardoor alleen maar groter”,
aldus Michael Berenbaum de directeur van Steven Spielbergs Shoah
Foundation.
Bron: De Gentenaar, 26 november 2004
Zie ook:
Untold Account Of His Life, Wartime Activities, And The True Story Behind The List
door David L. Crowe
ISBN 081333375X
