Qat: Geen onschuldige smokkel

Qat in de koelschapen van een Israëlische winkel

De afgelopen maanden hebben Israëlische media verschillende rapportages gepubliceerd over de explosieve toename in de smokkel van de in Nederland verboden plant qat vanuit Israël naar Europa.

Het opmerkelijke aan deze smokkel is dat Israëlische handelaren daarbij met regelmaat jonge smokkelaars inzetten. Zij nemen de qat mee in hun persoonlijke bagage in de hoop dat de smokkelwaar niet wordt onderschept.

Mocht de qat alsnog worden onderschept, veelal door de douane in Europa, dan worden de smokkelaars bij voorbaat geïnstrueerd te verklaren dat de qat in Israël legaal verkrijgbaar is. Zij zouden de qat enkel voor eigen gebruik tijdens de vakantie hebben meegenomen.

Deze instructie veroorzaakt soms vreemde taferelen. Zoals recentelijk op Schiphol waarbij in de bagage van een cliënt een hele qatplant, met takken en al ter gewicht van 47 kilogram, werd onderschept. De cliënt verklaarde tegenover de verbaasde douaneambtenaren dat de qat slechts voor eigen gebruik bestemd was.

Het feit dat de man slechts een weekend in Nederland zou verblijven maakte zijn verklaring niet aannemelijk. Hij mag dan ook van geluk spreken dat hij er uiteindelijk met een boete van minder dan duizend euro vanaf is gekomen.

Smokkelaars van qat in andere Europese landen hebben vaak minder geluk. Uit onderzoek van Eisenmann & Ravestijn Advocaten is gebleken dat sommigen van hen tot jarenlange gevangenisstraffen zijn veroordeeld.

In het kader van het onderzoek naar het onderwerp is door een juridisch medewerker van Eisenmann & Ravestijn Advocaten een bezoek gebracht aan een aantal distributiecentra en buurtwinkels in Israël waar de qat openlijk wordt verkocht. Soms letterlijk naast de melkpakken.

Het is duidelijk een kwestie van tijd tot de Nederlandse autoriteiten de stelselmatigheid van deze smokkel zullen vaststellen en het beleid naar de maatstaven van andere Europese landen zullen verscherpen.

De hoop is dat de betrokken partijen spoedig tot het besef zullen komen dat achter de ogenschijnlijke onschuldige smokkel vaak een geraffineerd misbruiksysteem schuilgaat. Kansarme jongeren wordt een misleidend beeld geschetst dat de smokkel van qat vanuit Israël voor de smokkelaar een beperkter risico vormt dan de smokkel van andere verboden middelen.

R.D. (Roi) Banet is als juridisch medewerker verbonden aan Eisenmann & Ravestijn Advocaten